Glisson - Anatomia hepatis - 1665

[GENEESKUNDE – ANATOMIE – DE LEEFSTEEK – LYMFATISCH SYSTEEM – ANATOMISCH THEATER FRONTISPICE]

Het eerste monographische werk ooit gewijd aan de lever – Glissons markante verhandeling, met een indrukwekkende geëtste dissectie-frontispice - MET 3 KEERTNOKTE-PAAR VERGROOTINGEN

“Francisci Glissonii, In Inclyta Cantabrigiae Academia Medicinae Professoris publici, & Collegii Londinensis Socii, Anatomia Hepatis. Cui praemittuntur Quaedam ad rem Anatomicam universe spectantia. Et ad calcem Operis subjiciuntur nonnulla de Lymphae-ductibus nuper repertis. Editio nova, caeteris emendatior.”

Francis Glisson (1597–1677)
Amstelodami (Amsterdam), apud Joannem Janssonium à Waesberge & Elizaeum Weyerstraten, 1665
met 3 geëtste plaatbladen op dubbele pagina en 7 kleinere gravures

Met een geëtst frontispice dat een openbare dissectie in een anatomisch theater uitbeeldt, en een houtgravure van een armillary-sfeer als versiering op de titelpagina.

Vóór Glisson was alleen de uiterlijke vorm van de lever beschreven. Hij gaf als eerste een nauwkeurige beschrijving van haar interne structuur – bovenal van de vezelige omhulling rondom de poortaders, die tot op de dag van vandaag zijn naam draagt als Glissons kapsel – en als eerste gaf hij een nauwkeurige beschrijving van haar bloedtoevoer en de sfincter van de galbuis met werkelijke precisie. Het werk introduceerde ook zijn invloedrijke concept van irritabiliteit: het idee dat de galblaas en haar kanalen gal afscheiden omdat zij geïrriteerd raken door gal, een notie geworteld in Glissons vitalistische tegenwicht tegen Cartesiaanse mechanisering en een die de fysiologische gedachte tot ver in de achttiende eeuw vormde. Het tractaat opent met een aanzienlijk deel algemene anatomie en sluit af met waarnemingen over de lymfatische vaten, toen nog pas onlangs ontdekt – een van de grote anatomische sensaties van het midden van de zeventiende eeuw.

Het geëtste frontispice is een bijzonder genoegen: het toont een openbare anatomie in uitvoering, het lijk op de tafel uitgestald terwijl de professor vanuit het open lichaam demonstreert, omringd door collega’s en bekeken vanuit de galerij erboven door een menigte toeschouwers – een levendig beeld van het anatomische theater als wetenschappelijke instelling en openbaar spektakel.

Francis Glisson was Regius Professor of Physic aan Cambridge, fellow en later voorzitter van het Royal College of Physicians, een founding Fellow van de Royal Society, en een van de vroegste en meest besluitvaardige supporters van William Harveys doctrine van de bloedsomloop. Zijn “Anatomia Hepatis”, voor het eerst gepubliceerd in Londen in 1654, is het eerste monografische werk ooit geschreven over de anatomie van de lever en bleef generaties lang het belangrijkste traktaat over de fysiologie van het spijsverteringssysteem.

Referenties: Garrison-Morton 972. Norman 911. Heirs of Hippocrates 472. Cf. Grolier Medicine 29 (eerste editie)

Pagina’s: frontispice + titelpagina + 4 p. + 36 p. + 423 p. + 18 p.

Staat: Over het algemeen een gaaf exemplaar. De binding is stevig. De pagina’s zijn licht gebruneerd en licht beschadigd aan de randen. Compleet, zonder ontbrekende vellen. Met 3 gravures op dubbele pagina en 7 gravures in de tekst.

Deze catalogus is gemaakt met assistentie van AI.