Eileen Nisbet (1929-1990) - Oval

Prachtig en zelden te koop: porseleinen assemblagekunst van de zeer bekende Britse pionierkeramist Eileen Nisbet. Dit stuk bevat miniatuurkleurinleg en cilindrische porseleine elementen als verbindingen tussen talloze verschillend gevormde en georiënteerde zeer dunne porseleinen platen.
Twee soortgelijke stukken werden door het Phillips veilinghuis verkocht voor meer dan $5.000.

Eileen Nisbet: Keramische Sculptuur. Een korte introductie.

In een tijd waarin functioneel aardewerk domineerde, toonde Nisbet's abstracte keramische sculptuur haar als een van de meest innovatieve keramisten uit die periode. Haar werk werd in Groot-Brittannië en internationaal uitgebreid geëxposeerd, en zij was ook een inspirerende docente en een drijvende kracht achter de keramiekopleiding aan wat nu het Central Saint Martins College of Art and Design in Londen is.

Een kunstenaar van totale toewijding; haar output was productief vanaf het moment dat ze de kunstacademie verliet tot aan haar overlijden.

Deze site is bedoeld als educatieve en praktische bron voor studenten en onderzoekers en om het werk van een unieke en bedeutende kunstenaar in kaart te brengen.

Eileen Nisbet: Keramische beeldhouwer
1929 - 1990.
Leven en Werk.

Eileen Nisbet bezette een unieke positie in de keramiek van de 20ste eeuw. In een tijd dat functioneel aardewerk domineerde, was haar werk volledig anders dan dat van haar tijdgenoten. In de laatste vijftien jaren van haar leven ontwikkelde zij een opmerkelijke manier van werken met porselein en kan men haar beschouwen als een van de meest innovatieve keramisten uit die tijd. Ter erkenning hiervan werden voorbeelden van haar keramische sculptuur verworven voor talrijke particuliere en openbare collecties.

Als kind groeide ze op in Noord-Londen en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd ze naar het bushokje gestuurd voor evacuatie, maar op het laatste moment besloot ze te ontsnappen en keerde terug naar haar familie om in Londen te blijven tijdens de Blitz. In haar vormende jaren werd ze heel dicht bevriend met haar oudere broer James Hull, die een passie voor schilderen had en die in de vroege vijftiger jaren een van de eerste Britse abstracte schilders werd aan de voorhoede van de avant-garde beweging. Door James’ invloed ontwikkelde Eileen een fascinatie voor tekenen, abstractie en de leer van de Bauhaus. Ze solliciteerde bij Hornsey College, haar lokale kunstschool, maar werd omgeleid van de traditionele schilderafdeling naar pottenbakken en glas-in-lood. Hier maakte ze kennis met mede-student Michael Casson, met wie ze een levenslange vriendschap zou vormen. Vervolgens nam ze aan de Central School of Art het Basic Art-cursus, onder leiding van William Turnbull, gevolgd door de NDD Ceramics-cursus, met Kenneth Clark als haar docent. Haar aspiraties als student lagen echter bij schilderkunst en de bredere concerns van schilderen, tekenen en beeldhouwkunst bleven de basis van haar werk. Deze interesse zette zich voort na haar afstuderen in 1963, toen ze doorging met aardewerk maken, maar through experimenten met tekenen direct in klei ontdekte Nisbet dat ze zichzelf echt kon uitdrukken.

Dit Diagram geeft de verschijning van nieuw werk weer zoals ze het maakte, in bepaalde perioden van haar carrière. De betekenis ervan zal duidelijk worden naarmate je verder leest.

Hoewel ze van potten hield, genoot Nisbet er niet van om ze op een draaischijf te draaien. Door een platter, persgomvormige schotel te maken, creëerde ze een licht hellend landschap waarop ze een aantal eenvoudige tekeningen kon uitproberen. Deze ontstonden aanvankelijk uit de lijn die werd gecreëerd door het verschuivende waterniveau terwijl het zich rondom de binnenkant van een hellende bak verplaatst en door de invloed van het werk van Paul Klee, waarbij een lijn een wandeling maakt. De perfectie van een rijke, semi-matte amberkleurige glazuur en de kenmerkende helderheid van de lineaire ontwerpen, geaccentueerd door inleg met donkerbruin/zwart oxiden, maakte deze schalen erg populair – (zie Dish/D1271).

In een aflevering van Michael Casson’s The Craft of the Potter (BBC) is ze te zien in het proces van het tekenen van enkele van deze lijnen op een schotel. Ze praat kort over de relatie tussen de vloeiende kromming van de schaal en de geschraapte lijn, terwijl ze de schaal in één hand draait en het gereedschap met de andere bestuurt.

"Nadat ik voor dit vorm had gekozen, en voor het incise- of gekraste lijngebruik, ontdekte ik dat ik moest leren hoe steil die kromming was, hoe snel hij stijgt bij het snijden van een lijn, om krommen en rechte lijnen te produceren op bestelling. Ik wilde de versiering een soort amusement geven zodat als je slechts een halve versiering in één oogopslag ziet, je wilt zien wat er aan de andere kant gebeurt." EN 'The Craft of the Potter' BBC 1976.

De onwrikbare vloeiende streek is een hypnotiserend gezicht en laat de kunstenaar volledig één zijn met haar medium en persoonlijke visie, hoewel ze tegen deze tijd al overgestapt was op een totaal andere soort werk.

Het was Nisbet’s bekering tot porselein in 1975 die resulteerde in de meest innovatieve en vruchtbare periode van haar carrière. Nadat ze er eerder mee had gewerkt, beschouwde ze het medium altijd als beperkt en vond haar “kostbaarheid” onaangenaam, maar op aandringen van Pan Henry bij de Casson Gallery om deel te nemen aan een tentoonstelling over porselein, accepteerde ze de uitnodiging als uitdaging. Het nieuwe medium vereiste een totaal andere aanpak voor haar werk; de strakke structuur van gebrand porselein biedt de mogelijkheid tot sterkte en fijnzinnigheid tot het punt van doorzichtigheid. Ze ontdekte dat het bijna als papier behandeld kon worden. Na het maken van een serie porseleinen kommen met brede, vlakke randen, besloot ze alle functionele aspecten los te laten en te experimenteren met vlakke oppervlakken. Deze werden opgeheven tot een sculpturale taal, die ze de komende vijftien jaar zou ontwikkelen.

Eerdere vlakke werken uit 1975 tot 1977 hadden geen kleur toegepast, en vertrouwde op licht en schaduw die werd gecreëerd door variërende diktes klei en de wisselwerking van doorborende gaatjes, ingebrachte cirkels en gleuven. Met enkele uitzonderingen waren dit abstracte constructies. De sculpturen zouden verlicht worden getoond, om de decoratieve kenmerken te smelten met de papierachtige kwaliteit van de keramiek (zie FishForm/E1152) uit de sectie Light and Plane). Afgezien van hun schoonheid en innovatieve technische kwaliteiten is deze periode ook opmerkelijk vanwege de sterke verbindingen met haar eerdere opleiding in glas-in-lood; werken met licht en tweedimensionale vlakken in een driedimensionale ruimte.

Na zorgvuldige experimenten om dunne bladen te branden zonder plooiing of vervorming, ontwikkelde ze de essentie-techniek van assemblage. De afgewerkte vormen, die plat moesten worden gebakken, werden verticaal gelaagd door buiscorrosporen van porselein tussen hen te lijmen. Destijds werd deze binding als schandaal beschouwd, hoewel vandaag het gebruik van sterke lijm in keramische sculptuur wat algemener is.

Ze werkte op een nauwkeurige en methodische wijze, en was zeer zuinig. In het begin werd elk onderdeel van een sculptuur zo gemaakt dat het zich verhoudt tot andere stukken in het werk, maar vaak werd hun plaats binnen de uiteindelijke compositie gewijzigd ten opzichte van wat oorspronkelijk was voorzien. Ook was het belangrijk dat het werk fysiek stabiel was wanneer het op een tafel werd geplaatst, een overweging die vaak indruiste tegen het esthetische. Het samenstellingsproces was iets waarbij Nisbet buitengewoon veel moeite deed om het goed te krijgen; soms werden onderdelen hergemaakt met subtiele wijzigingen en werden de eerste pogingen opgeborgen.

"Wanneer vormen samen worden geplaatst, is er een zeer fijne lijn tussen waar het er goed uitziet en waar niet. ... Beginnend met één bepaalde vorm betekent dat je anderen moet vinden die erbij passen en alles in esthetisch en fysiek opzicht in evenwicht moet brengen. Het uitwerken van deze relaties kan vrij moeilijk zijn." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Na grenzen te hebben verlegd met het nieuwe materiaal, voelde Nisbet dat hoewel de kwaliteiten van het porselein nog steeds belangrijk waren, de doorzichtigheid als einde op zich niet voldoende was. Ze probeerde een volgende serie assemblages, eerst door het gladde porselein te contrasteren met de grovere textuur van witte, grogged steengoed (zie WhiteMask/T1043) uit de Panels-sectie) en vervolgens door porselein alleen te gebruiken maar in dikkere platen. Uit LargeGame/G1706 blijkt dat het doel, zoals gewoonlijk, niet zozeer een speelse mix van vormen was, maar eerder een drang om actiever de ruimtes te creëren waardoor lijnen en oppervlakken de oog volgen langs de veronderstelde sprong en rollende elementen.

De 'Large Game' is een van de eerste sculpturen waaraan gekleurde slips zijn toegepast. Binnen de beperkingen van het materiaal moest een beperkt kleurenpalet van gedempte kleuren met een zorgvuldig uitgebalanceerd toonbereik worden bedacht.

In 1978 begon men met de eerste planar potvormen; deze gingen verder op het planar-thema maar incorporeerden de afgeronde silhouet en randdetails die afgeleid waren van aardewerk met vaten – (zie PotWithLip/P930).

"De kommen ontstonden door ‘platte’ tekeningen die ik maakte toen ik glas-in-lood ontwierp. De silhouet moest alle belangrijke details vanuit één gezichtspunt overbrengen. Deze keramische kommen (die voor mij voelen als tekeningen, plat, maar vorm vertonen, randen, binnenkant, handvat in één oogopslag)." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

'Omdat deze pot niet bedoeld is om iets te bevatten, heb ik hem niet rond gemaakt of de zijkanten aan elkaar bevestigd. Mijn visuele beeld is zo helderder op deze manier.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

Nisbet bleef kleur gebruiken in kleine gebieden om de ogen te richten. Eerst het bulls-eye motief op HorizontalFlower/F743 en daarna, opmerkelijk, in strepen op Flyer/P436, die het idee van decoratie abstracteerden zodat het als een vlag van de pot kon afvliegen.

"De kleur wordt vluchtig toegepast, als een suggestie van kleur, een mengsel van kleur, een bewustzijn, eerder dan om 'Dit is een blauwe kom' aan te geven." EN.

'De beschilderde strepen worden over een voorgestelde ronde vorm van de pot of schaal in grafische zin gebruikt en worden een andere vorm als een vlag, die van de pot afvliegt en beweging aan een statische vorm geeft.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

De inspiratie voor de sculpturen uit deze periode kwam uit diverse bronnen, maar vooral uit vliegtuigen, propellers, bloemvormen en de potten, die altijd favoriet waren. Over het algemeen waren haar invloeden echter opgebouwd uit ervaringen, eerder dan uit specifieke thema’s. Ze vond een visuele waarde in de meeste dingen, zelfs alledaagse en schijnbaar onbelangrijke objecten werden onderzocht via uitgebreide envelopschetsen. Deze discipline van kijken en begrijpen lag aan de basis van al haar werk. Enkele pagina’s uit haar schetsboeken geven inzicht in haar werkwijzen en ideeënontwikkeling.

De kwaliteit die gemeenschappelijk is aan het werk van Eileen Nisbet gedurende haar hele carrière, is die van een distillatie van vorm naar haar essentie. Haar stukken waren bedoeld om de gemoedstoestand van een object vast te leggen, in plaats van zijn afbeelding. Van de GerminatingSeed/F759-sculpturen schrijft ze –
'Deze sculptuur vertegenwoordigt geen bloem, noch is het een 'nieuwe' bloem, maar gaat over een bloem. Het bevat sommige van de ideeën over een plant van een zaad met een enkele wiebelende wortel, die verandert in een knop, ontluikt tot bloem en eerste tekenen van gekleurde bloembladen laat zien. In het oog verdween, wordt de wortel een kronende steel.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

'Met de aeroform-stukken probeerde ze een gevoel van beweging te bereiken zodat "...ook al heeft het object geen beweging, het kan lijken alsof het net neergestreken is of op het punt staat op te stijgen." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Een combinatie van Nisbet’s enthousiasme voor het maken van grotere werken en het toenemende aantal verzoeken van internationale curatoren resulteerde in een behoefte om de sculpturen veerkrachtiger te maken. Grote dunne structuren zouden minder bestand zijn tegen beschadiging tijdens transport, dus werden de platen in verhouding tot hun maat dikker gemaakt en verliep de verjonging aan de randen niet langer in toom. Deze verdikking van de vlakken opende meer mogelijkheden voor randafwerking, met name de ontwikkeling van een laminaire vuurvaste rand op BowlWithRainbow/P1187 en latere gedaante van kruiken, maar die voor het eerst verscheen op SimpleOval/E1119 in 1978.

De zoektocht naar nieuwe materialen en technische verfijning werd een intrinsiek onderdeel van het maakproces. Na een reeks proeven met diverse toevoegingen om een matte oppervlakte te verkrijgen, ontdekte Nisbet dat keramische emaille, die onlangs beschikbaar was gekomen, op porselein kon worden gebruikt om heldere translucente kleuren te bereiken die lijken op aquarel. Tot grote verontwaardiging van keramische puristen zou ze vanaf 1985 uitsluitend keramische emaille gebruiken voor toegepaste kleurwerk (zie WingAndLoopHandledJugs/P452).

Speciaal ontwikkelde schervenpatroonelementen, gebruikt in patches op sommige latere kruikvormen, contrasteren met de schilderkunst en ingelegte lijnwerk. Zachte buigende handgrepen werden mogelijk gemaakt door het verfijnen van de brandtemperatuur; zo werden subtiele en variërende schaduwdetails aan de vlakke vlakken toegevoegd. De ‘Loop Handled Jug’ heeft een lirische twist aan de handgreep en ShardJugOnTable/P1636 heeft een lip gevormd in het anders vlakke vlak van het lijf.

Zorgvuldig geselecteerde natuurlijke leemsteen dakpannen uit Nisbets omgebouwde Cornish-schuur werden geïntegreerd als schaduwen of achtergronden in verschillende stukken, waaronder ‘de voortreffelijke BoatBowlWithLip/P986 uit 1988, die ook fijn oppervlaktesectie heeft die is gemaakt door de krassen van de lichte toepassing van zeer grof schuurpapier met gekleurde slip op te vullen. De technieken achter de textuur van kleur op de VesselWithLip/P1144 en op veel van de potten gemaakt in 1989 en 1990, komen meer van de hand van een fijn kunstenaar en drukker.

"Ik hou van potten - hoewel ik ze nooit maak - vooral ronde. ...Mensen denken meestal aan pottenbakkers als het maken van dingen die rond zijn, op de draaischijf of met de hand. Ik vind dit erg beperkend, dus ik gebruik klei voor wat het me laat doen. Ik vind het leuk om klei te zien als een materiaal om ideeën uit te drukken." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Een van haar laatste werken is een eenvoudige, vlakke rechthoekige porseleinen paneel waarop een schilderij is gemaakt (zie Painting/T1503). Dit was het begin van een nieuwe serie, maar helaas verslechterde haar gezondheid. Haar overlijden kwam op een moment dat Eileen’s carrière al aanzienlijk momentum begon te krijgen, zowel wat betreft creatieve ontwikkeling als erkenning.

Het Central School of Art in Londen (nu Central Saint Martins College of Art and Design) verloor ook een van haar meest toegewijde en inspirerende docenten, een rol die zij vervulde van 1963 tot aan haar dood. Naast praktische directe ondersteuning gaf haar enthousiasme en empathie haar het vermogen om snel het ware potentieel van een student te achterhalen en dit vervolgens naar buiten te brengen, zonder haar eigen ideeën op te leggen. Naast haar taken als Senior Lecturer, was zij een drijvende kracht in de ontwikkeling van de keramiekopleiding en had zij sterke opvattingen over wat studenten zouden moeten kunnen bereiken en wat de opleiding hen zou moeten bieden.

Eileen Nisbet’s gevoeligheid en zelf-beperking maakten haar een zeer speciale docent, maar misschien droegen deze eigenschappen ook bij aan haar bescheiden inspanningen voor eigen promotie. Haar toewijding lag allereerst bij haar werk en haar studenten, en commercieel succes was meer een bijproduct dan een prioriteit. Dit aspect van haar karakter en de eigenaardigheid van haar werk, gekoppeld aan de beperkte mediacoverage van keramiek in die tijd, hebben ertoe geleid dat Eileen Nisbet enigszins over het hoofd is gezien.

Referenties:

Peter Lane – Studio Porcelain Contemporary Design and Techniques. Pitman.