Sancti Cypriani - Opera - 1666

Sancti Cæcilii Cypriani Opera
Parigi, Ioannis du Puis (sub signo Coronæ aureæ), 1666.

Editie verzorgd door Nicolas Rigault (Nic. Rigaltii I.C.), met zijn integrale annotaties en die van Pamelius en van andere commentatoren.

Het volume verenigt de volledige werken van Sint Cyprianus van Cartago, gecorrigeerd «ad vetustissimorum exemplarium fidem», en voegt toe, voor het eerst in deze verzameling:
• Marci Minucii Felicis Octavius (De Idolorum vanitate);
• Arnobii Afri Adversus Gentes libri VII;
• Iulii Firmici Materni De Errore Profanarum Religionum;
• Commodiani Instructiones adversus Gentium Deos (eerste gedrukt editie, verzorgd door Rigault).

Formaat in-folio (cm 34 × 25).
Collation: pp. 38 [i.e. 83], [1], 453, [11], 36, [16], 108, [32], 60.

Titelblad in rood en zwart met grote drukmarke (korona aurea gesteund door twee putti), titelkoppen, hoofdstuk- en eindletters en houtsnede eindmarkeringen.

Boekband van dezelfde oude tijd in volledig leer, rug met nerven met krullen en titel in goud («SCYPRIA. OPERA»), vlakke schutbladen.
Toestand
Losser, kussens een beetje versleten (zie foto), snijvlak achter.

Dit is de zogenaamde “Prioriana”-editie (naar de naam van Philippe Le Prieur/Priorius die erbij betrokken was), gebaseerd op de kritische tekst van Nicolas Rigault (1577-1654), een van de meest complete en filologisch nauwkeurige uitgaven van de zeventiende eeuw.

Het verenigt in één band de werken van Sint Cyprianus van Cartago (Thascius Caecilius Cyprianus, ca. 200-258), bisschop en martelaar, een van de invloedrijkste vaders van de Latijnse Kerk. Ciprianus, bekeerd uit het heidendom en tot bisschop van Cartago aangesteld rond 248-249, stond voor de grote crises van de Afrikaanse Kerk: de vervolging onder Decius en het probleem van de lapsi (christenen die afgezworen hadden), de kwestie van de doop van ketters en de eenheid van de Kerk.

Tot zijn belangrijkste hier opgenomen werken behoren:
• De Catholicae Ecclesiae Unitate (fundamenteel voor de theologie van eenheid en van primatie);
• De Lapsis;
• De Dominica Oratione;
• De Mortalitate;
• De Opere et Eleemosynis;
• De Bono Patientiae;
• De Zelo et Livore;
• de talrijke Epistolae (meer dan 80);
• en de spuria of traditioneel aan hem toegeschreven teksten (waaronder Sodoma en anderen).

Het volume wordt aangevuld met vier belangrijke apologetische teksten van het vroege christendom, die ervan een stuk van grote waarde maken:
1. Minucius Felix – Octavius
Een van de meest elegante Latijnse dialogische apologeten uit de 2e-3e eeuw, waarin de christelijke Octavius de paginale beschuldigingen van bijgeloof en immoraliteit weerlegt.
2. Arnobio di Sicca – Adversus Gentes (libri VII)
Krachtige weerlegging van het heidendom, geschreven circa 300 door een Afrikaanse retor die bekeerd is.
3. Giulio Firmico Materno – De Errore Profanarum Religionum
Werk uit de 4e eeuw gericht aan keizers Constantijn en Constans, die de mysteries van de heidenen aanvalt en oproept tot hun volslagen vernietiging.
4. Commodiano – Instructiones adversus Gentium Deos
Verzameling van 80 acrostichen (eerste en tweede deel) van een christelijke dichter uit de 3e eeuw (mogelijk Afrikaan of Gazae).

De tekst, lange tijd ongepubliceerd gebleven, vormt een van de oudste getuigenissen van Latijnse christelijke poëzie in acrostisch vorm.

Het kritische apparatus van Rigault (met zijn Observationes) en de notities van Jacobus Pamelius (1536-1587) en van andere commentatoren maken deze editie ook vandaag nog een referentiepunt voor patristische studies.

Volledige exemplaren en samen met een band uit die tijd zijn tamelijk gezocht op de antiekhandel.