Mario Borrelli - Sublime

Snelheid met de grootste professionaliteit.

De Gratie van Eros van Mario Borrelli
‘’Nu, je zult het ermee eens zijn dat de voorkeur voor zachtheid boven wat hard is een demonstratie is van de aard van Eros’’. Plato, Socrates, 195 d-e

De jonge schilder Mario Borrelli, door de kritiek wel de laatste van de Romantici genoemd, plaatst in het centrum van zijn artistieke ervaring het lichaam. In continuïteit met het klassieke denken, dat de mens als maat der dingen zag, vertelt de schilder in zijn eerste persoonlijke tentoonstelling zich via een reeks figuratieve doeken, waarin de mens, het menselijk lichaam, de maat der dingen is. Een stroming die vandaag ondergewaardeerd wordt door mode, maar die diepe wortels heeft en in elk hart huist, zij het gecamouleerd, zoals archetypen onderwijzen. De voorstelling van het naakte lichaam heeft oeroude oorsprongen; men kan zeggen dat het lichaam eerst geboren werd en daarna het gelaat, eerst het landschap, eerst de stilleven, nog vóór de taal; denk maar aan de Venusa van Willendorf, bewaard in Wenen, en aan alle prehistorische vore navormen. Het erotisch lichaam dat Mario Borrelli via zijn werken vertelt, is geen “uitgekleed”, “perfect”, “ontblote” lichaam. Om deze visie beter te begrijpen is het nodig stil te staan bij een korte en gelukkige intuïtie van Kenneth Clark, de Britse kunsthistoricus uit de jaren ’50. Clark introduceert een onderscheid dat veel geluk zal oogsten in het Engels. Naked betekent zonder kleren zijn, en tegelijk suggereert het een bepaald ongemak dat bijna iedereen in deze toestand voelt. Het woord nude, naakt, daarentegen, impliceert dit ongemak niet en wordt in de kunst gebruikt. Het is een hervormd, juist opnieuw vormgegeven lichaam, dus harmonieus, bloeiend en vol vertrouwen. Het is alsof nuditeit een soort kledingstuk is. Maar welke? Onze schilder-schoenmaker kleedt de lichamen van Eros aan, oproepend het levenslust door sacral epifanieën van vlees, zo glijdt het naakte lichaam uit het contingente om verheven te worden tot idee, tot verbintenis van heilige en profane liefde. Freedberg schrijft dat de beelden zo werken dat ze verlangens opwekken; en het is door de ogen dat de blik op de schilderijen van Mario Borrelli andere zintuigen transporteert naar de mystieke contemplatie van het beeld. Het is het vlees dat heilig wordt, een aards gebed dat de geest revitaliseert door de beelden, opgewakkerd door de Dionysische beweging; het is een opruiing en revolutie van het instinct, dat op zijn beurt in gevoel transfigureert. Daarom is het mysticisme van het vlees dat voortkomt uit de erotische vertelling van de schilder krachtig, hartstochtelijk, en het drijft ertoe te onderzoeken wat zich verschuilt, wat zich verbergt, bijna schaamt voor gemak, convenantie, moraal-achtige fictie. Men mag nooit vergeten, zo lijkt de kunstenaar te suggereren, dat de verleiding van vormen heilig is net zo heilig als de door Eros bewogen lichamen. Lichaamen naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt, binden erotisch de kijker door een bijzonder kenmerk: een hand, een plooi van stof, een sliert haar, enz. Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt mysterie en de heilige matrix verschijnt in al zijn schaamteloze kracht, en hier kan men de ware aard van het bestaan opmerken. Lichaamen naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt, binden erotisch de kijker door een bijzonder kenmerk: een hand, een plooi van stof, een sliert haar, enz. Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt mysterie en de heilige matrix verschijnt in al zijn schaamteloze kracht, en hier kan men de ware aard van het bestaan opmerken. Het vitalisme explodeert, mogelijk de schoonheid van de waarheid uiteenlopend, de transparantie van Eros die geen schaamte kent om zich te tonen omdat het de maat is van alle dingen. In de Nuditeit zoals weergegeven door Mario Borrelli schouwt men de veritas, die de Romeinen, niet zonder contradicties, wel met elkaar verenigden met de goede nuditeit vrij van flagitium, het is de naakte veritas van Klimt, de ware, pure nude waarheid die geen angst heeft om zich te tonen. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten duidelijke ruimtelijke- temporele connotaties en binnen grenzen die als heroïsch kunnen worden gedefinieerd: de verhouding tussen ruimtes en figuren is voor de schilder idealiter een revivificatienoodzaak en beperkt de onderdompeling niet, maar vergroot die juist in een niet-plaats die vervreemding oproept. Het vitalisme explodeert, mogelijk de schoonheid van de waarheid uiteenlopend, de transparantie van Eros die geen schaamte kent om zich te tonen omdat het de maat is van alle dingen. In de Nuditeit zoals weergegeven door Mario Borrelli schouwt men de veritas, die de Romeinen, niet zonder contradicties, wel met elkaar verenigden met de goede nuditeit vrij van flagitium, het is de naakte veritas van Klimt, de ware, pure nude waarheid die geen angst heeft om zich te tonen. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten duidelijke ruimtelijke- temporele connotaties en binnen grenzen die als heroïsch kunnen worden gedefinieerd: de verhouding tussen ruimtes en figuren is voor de schilder idealiter een revivificatienoodzaak en beperkt de onderdompeling niet, maar vergroot die juist in een niet-plaats die vervreemding oproept. Ten slotte de kunstenaar die voorkeur geeft aan de vrouwelijke naakt met zachte vormen, niet vanwege genderige ijver maar omdat in die zachtmoedigheid eros als winnaar huist, legt de nadruk op een erotisch triomf, dat zich vertaalt in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos, zijn tegenstander, drager van vernietiging. Ten slotte de kunstenaar die voorkeur geeft aan de vrouwelijke naakt met zachte vormen, niet vanwege gender- ijver maar omdat in die zachtheid eros als winnaar huist, legt de nadruk op een erotisch triomf, dat zich vertaalt in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos, Maar de spanning tussen Eros en Thanatos wordt verteld met onuitsprekelijke tederheid. En het is wellicht, in die extase waarin de figuren kristalliseren, de spirituele plek waar de kunstenaar onverwacht over zichzelf kan spreken, over zijn kunst en zijn schilderkunst als gebed en poëzie.

Van Daniela Marra