Amelia Pelaez (1896-1968) - Maternidad

Zeldzaam schilderij van de Cubaanse schilderes Amelia Pelaez. Het is een olieverf op doek metr de afmetingen 71 x 50,5 cm. Het schilderij is rechtsonder gesigneerd en gedateerd.

Provenance

Prive collectie, Havanna Cuba
Sarracino Gallery, Coral Gables, Florida, USA
Fernando Duran Auctions, Arte Contemporaneo 28 December 2020, lotnummer 40

Amelia Pelaez
Amelia Peláez y de Casal werd geboren in het tweede jaar van Cuba's laatste bevrijdingsoorlog tegen Spanje, op 5 januari 1896 in Yaguajay, in de provincie Las Villas, Cuba. Haar familie behoorde tot de Cubaans-Creoolse middenklasse en was zowel economisch als sociaal welgesteld, aangezien haar vader de districtsarts Manuel Peláez y Laredo was. Bovendien was haar moeder, Maria del Carmen del Casal y Lastra, de zus van de grote Latijns-Amerikaanse modernistische dichter Julian del Casal. Deze connectie bracht Peláez' familie in de hoogste intellectuele kringen van Cuba.

Peláez werd geboren in een groot gezin en ze begonnen allemaal hun schooltijd bij mevrouw Carmen del Casal y Lastra, die de Covenant and Academy of Visitation in Mobile, Alabama, had bezocht. Vanwege Cuba's positie onder Spaans bewind werd het onderwijs gedomineerd door de Spaanse rooms-katholieke elite. Thuisonderwijs gaf de kinderen van Peláez waarschijnlijk een minder bevooroordeelde opvoeding en stelde hun moeder in staat hen les te geven zoals zij dat wilde, zonder een Spaans curriculum. Peláez' eerste kennismaking met de kunstwereld was met een schilderes genaamd Doña Magdalena, die eerder actief was geweest in de onafhankelijkheidsbeweging die samenviel met de oorlog van 1895 tot 1898.

In 1915 werd dokter Manuel Peláez y Laredo ziek en verhuisde hij met zijn gezin naar Havana, waar ze in meer comfort konden leven. Hoewel hij binnen een jaar overleed, zou het huis waarin hij zijn gezin had gevestigd hen een leven lang bijblijven. Nummer 261 aan de Estrada Palma in de wijk La Vibora werd zowel de woning als de inspiratiebron voor Peláez in haar latere jaren. Het huis, Villa Carmela genoemd naar Peláez' moeder, werd gebouwd in 1912 en combineerde elementen van zowel neoklassieke architectuur als meer traditionele Cubaanse Creoolse architectuur. De torenhoge witte gevel en zuilen brachten neoklassieke ontwerpelementen met zich mee, en dergelijke zuilen zijn te zien op de achtergrond van talloze schilderijen van Peláez. Creoolse architectuur bracht meer decoratieve elementen met zich mee, en het smeedijzeren hekwerk en de sierlijke ramen zijn hiervan de beste voorbeelden in La Villa Carmela. In de achtertuin zou een paviljoen, omgeven door planten en vogels, Peláez' belangrijkste atelier worden, en deze natuurlijke inspiratie zou ook in sommige van haar schilderijen terugkomen. Kunstwerken van Peláez sierden de muren en gangen van La Villa Carmela, waardoor het huis gevuld werd met schilderijen die erdoor geïnspireerd waren.

In 1916 begon Peláez met haar schildersopleiding aan de San Alejandro School voor Schone Kunsten, waar veel Cubaanse schilders uit haar tijd hun opleiding begonnen. De meeste kunstenaars die daar lesgaven, beoefenden de Franse neoklassieke stijl, die inspiratie putte uit vergelijkbare Griekse en Romeinse stijlen. Deze praktijken spraken Peláez en haar eigen gevoelens over kunst niet aan, maar ze vond wel een culturele en artistieke mentor in een kleurenles in 1918 bij docent Leopoldo Romañach (Gómez-Sicre 13). Romañach, hoewel hij romantisch realisme beoefende, was tolerant en stond open voor veel meer vormen van artistieke expressie. Zijn invloed op Peláez' kunst is te zien in haar schilderij Veleros uit 1925, dat een maritiem onderwerp heeft, vergelijkbaar met al het werk van Romañach, en gebruikmaakt van zijn kleurenpalet en zachte penseelvoering . In 1924 bracht Peláez haar vakantie door met studeren aan de Arts Students League in New York onder professor Bridgman. Deze reis was uniek in haar opleiding, maar liet haar grotendeels ontevreden achter met de beperkte kunststijlen waarmee ze in aanraking was gekomen. Ze nam het heft in eigen handen en reisde in 1927 met een beurs van haar alma mater naar Parijs, net als veel van haar studiegenoten.

Samen met de eveneens ambitieuze kunstenares Lydia Cabrera volgde Peláez lessen aan verschillende kunstacademies in de stad, waaronder de Académie de la Grande Chaumière, de École des Beaux-Arts en de École du Louvre. Na vier jaar Franse kunststromingen te hebben bestudeerd, had Peláez haar roeping in de schilderkunst nog niet gevonden en schreef ze zich in bij de Académie Moderne van Fernand Léger. Daar studeerde ze scèneontwerp en kleurdynamiek onder Alexandra Exter, een vrouw die een enorme invloed had op Peláez' kunst en leven. Exter introduceerde Peláez in het modernisme, abstractie en nieuwe en unieke manieren om vormen uit te drukken en kleur te gebruiken. Van Exter leerde Peláez ook zelfvertrouwen en vastberadenheid als professioneel kunstenares .

In 1933 exposeerde Peláez 33 werken in de Galerie Zak, gelegen aan de Rue de l’Abbaye in Parijs. Haar collectie bestond uit 21 stillevens, negen landschappen en acht portretten van vrouwen. De tentoonstelling werd zeer goed ontvangen en het jaar daarop keerde ze, na dit succes, terug naar Cuba.

Op 38-jarige leeftijd keerde Peláez terug naar Cuba, waar ze zich midden in een land bevond dat in economische en politieke beroering verkeerde. Haar eerste solotentoonstelling in haar thuisland vond plaats in 1935 in het Lyceum, een vrouwenorganisatie die zich ten doel stelde de Cubaanse cultuur te promoten door middel van kunst, muziek en literatuur. Na haar terugkeer werd Peláez bovendien lid van de Cubaanse avant-garde beweging, de Vanguardia.

Een van de drijfveren achter de politieke activiteit in Cuba was de roep om autonomie en de hoop op een nieuw bestuursstelsel. De Vanguardia droeg in die tijd bij aan de bevordering van het nationalisme door kunst te gebruiken om de Cubaanse cultuur als een op zichzelf staande entiteit te verkennen en te definiëren. Terwijl andere kunstenaars zich verdiepten in afrocubanismo en criollismo, die respectievelijk de Afro-Cubaanse en Euro-Cubaanse afkomst bestudeerden, concentreerde Peláez zich op haar ervaring met cubanidad , waarin ze de rol van de afgezonderde en vaak gecontroleerde vrouwen uit de hogere klasse onderzocht, zoals haar familiebanden met de inheemse Cubaanse cultuur haar toelieten.

Marapacifico, 1936
Haar schilderijen kregen een meer vrouwelijke en feministische focus toen Peláez terugkeerde naar Cuba. Haar werk dat ze thuis voltooide, laat de ontwikkeling van haar kenmerkende stijl zien, geïnspireerd door fruit, architectuur en traditioneel Cubaans glas-in-lood .

Terwijl haar artistieke stijl zich ontwikkelde, werkte Peláez ook perioden lang uitsluitend met één medium. Tussen 1935 en 1936 werkte ze bijna uitsluitend met potlood, met kleine uitstapjes naar twee fresco's . Een andere dergelijke periode deed zich voor in de vroege jaren vijftig, toen ze zich richtte op keramiek en de keramische muurschildering voor het Nationaal Rekenkantoor maakte .

Hoewel schilderijen van Peláez tegenwoordig voor duizenden dollars verkocht kunnen worden, was het voor haar buitengewoon moeilijk om als kunstenaar de kost te verdienen. Haar eerste tentoonstelling in Cuba na haar terugkeer uit Parijs leverde geen verkopen op, en ze besteedde veel tijd aan het geven van kunstlessen in Cuba om haar sporadische inkomsten uit verkochte werken aan te vullen. Een andere moeilijkheid waarmee ze te maken kreeg, was de acceptatie van moderne kunst. Het was een groeiende stroming, maar veel mensen accepteerden de stilistische benadering niet. In de jaren veertig kregen Cubaanse modernisten eindelijk bekendheid dankzij een reizende tentoonstelling van moderne Cubaanse kunst die de VS, Europa en Latijns-Amerika aandeed . In 1941 werd het werk van Peláez voor het eerst in New York tentoongesteld in het tijdschrift Norte, wat leidde tot meerdere aankopen van haar kunst door het Museum of Modern Art in de daaropvolgende jaren .

Haar perspectief als vrouw gaf Peláez een bijzondere plaats in de wereld van de avant-garde, omdat ze het Cubaanse leven en de Cubaanse traditie vanuit een ander oogpunt kon bekijken. Ze leefde veel meer teruggetrokken dan haar collega-schilders van de avant-garde en was een van de weinige vrouwen die deelnam aan de Latijns-Amerikaanse kunstbeweging . Peláez' visie op het Cubanismo droeg op bijzondere wijze bij aan de verwezenlijking van de Cubaanse traditie, en haar unieke beeldtaal bracht haar maatschappelijke zorgen en emoties over op haar publiek.