Castagna Maurizio 1961 - XL - Collisione Silenziosa

Stiltebotsing
Er is een schijnbare contradictie in de titel Stiltebotsing: de schilderkunst explodeert, maar maakt geen geluid. Het is een terughoudende schok, een explostie die lijkt te zijn uitgewerkt in een innerlijke ruimte, terwijl op het doek sporen, wonden en overblijfselen achterblijven. Maurizio Castagna bouwt hier een oppervlak waarop de daad nooit eenvoudig impuls is, maar geheugen van de daad; elk teken lijkt afkomstig uit iets dat eerder is gebeurd en dat, hardnekkig, blijft opwijken.
De ondergrond, gedomineerd door aquatische tinten groen, turquoise, poederblauw, grijs en wit, vormt geen passieve setting. Het is levende, corroderende materie, doorkruist, uitgewist en opnieuw herschreven. Op deze koele atmosfeer raken zwart en rood binnen: twee aanwezigheden van nature die diep verschillend zijn. Het zwart bouwt, snijdt, scheidt; het rood verwondt, versnelt, laat vlammen aanwakkeren.
Juist in de verhouding tussen deze drie cromatische universums vindt het schilderij een van zijn grootste sterkten. Tegen de bijna minerale rust van de groenen en blauwen staat de emotionele temperatuur van het rood, terwijl het zwart de компози samenstelling doorkruist met de functie van een dragende structuur, een soort zichtbare ruggengraat van de schilderkunst.
De grote diagonalen voorkomen dat de blik een definitieve positie vindt. Ze leiden, stoppen, dwingen ons van richting te veranderen. Netwerken, vlekken, krassen, overlappingen, afdrukken en plotselinge materiële concentraties genereren verschillende leesnelheden. Van verre bezit Stiltebotsing de onmiddellijke aard van een gebeurtenis; van dichtbij onthult het juist een verbazingwekkende geografische kaart van kleine gebeurtenissen.
Daaruit rijzen enigmatic cirkelvormige vormen, doorkruist door zwarte filamenten en stralen. We weten niet of het cellen zijn die onder een microscoop zijn bekeken, sterren, epicentra, oerorganismen of simpelweg de herinnering aan een teken. En precies deze onbepaaltheid maakt ze fascinerend. Castagna levert de kijker geen symbool om te ontcijferen, maar een aanwezigheid waarover te worden bevraagd.
De gemengde techniek wordt zo een integraal onderdeel van het betekenis van het werk. Verschillende lagen leven naast elkaar zonder te zoeken naar een definitieve gladheid: verf, materie, grafische daad, druppels en schuursporen behouden de herinnering aan hun uitvoering. Het oppervlak verbergt zijn eigen proces niet; het toont het.
En hier komt een bijzonder significante factor naar voren: Stiltebotsing is ontstaan uit de transformatie van een eerder beschilderd doek. De kunstenaar wist het bestaan niet volledig te wissen, maar absorbeert het in de nieuwe samenstelling. De eerdere schilderkunst blijft onder de huidige voortbestaan als een begraven geheugen. Het schilderij wordt dus letterlijk een botsing tussen twee tijden: wat was en wat is.
Misschien is dit de diepste sleutel van het werk. Niet alles wat bedekt wordt verdwijnt.
Castagna lijkt het perfect te begrijpen. Hij schildert over het geheugen zonder het te vernietigen, laat fragmenten, tekenen en eerdere stratificaties meewerken aan de geboorte van een nieuwe identiteit. Daarom krijgt de titel bijna onvermijdelijke kracht: de botsing gaat niet alleen over vormen en kleuren, maar over verleden en heden, orde en instinct, constructie en ontbinding.
We staan niet voor een decoratieve abstractie. Het schilderij ademt onrust. En zijn schoonheid komt juist voort uit het feit dat Castagna niet probeert het te kalmeren. Waar een wat meer verzoenende schilderkunst harmonie zou hebben gezocht, behoudt hij de wrijving; waar men mogelijk schoonmaakwerk had kunnen doen, laat hij een spoor achter; waar de beweging elegant zou kunnen worden, introduceert hij doelbewust een breuk. Schoonheid, hier, komt niet voort uit orde: ze ontstaat uit de weerstand van chaos om orde te worden.
Stiltebotsing sluit logisch aan bij de zoektocht van Maurizio Castagna, een kunstenaar met meer dan vijfenvijftig jaar actief, gevormd aan de Accademia Albertina der Schone Kunsten van Turijn. Vanaf een solide figuratieve en klassieke ervaring begon Castagna gaandeweg zijn onderzoek naar een vrijer, materieel en gemoedelijk taal, waarin kleur, teken en stratificatie instrumenten worden voor het onderzoeken van de emotionele dimensie. Gedurende zijn lange carrière heeft hij ook gewerkt met grote formaten en monumentale opdrachten, waaronder De steniging van Sint-Stefanus, circa 3,50 × 2,20 meter.
Zijn pad werd vergezeld door uitgeverlijke en documentaire aanwezigheid, onder meer verbonden met Bolaffi en Giorgio Mondadori, terwijl de meer recente productie getuigt van een verdere bevrijding van materie en daad. Pigmenten, acryls, esmalts (verf), resins en procedés ontleend aan de lange technische ervaring van de kunstenaar dragen bij aan het bouwen van oppervlakken die niet simpelweg bekeken willen worden, maar doorgedrongen moeten worden.
In Stiltebotsing bereikt dit onderzoek een bijzonder effectieve synthese: energie en geheugen, materie en grafisme, accident en controle bestaan naast elkaar zonder elkaar uit te wissen.
En misschien is dit wat blijft nadat men ernaar gekeken heeft: niet het beeld van iets, maar het gevoel dat iets zojuist is gebeurd op het doek.
Het geluid is stilgelegd.
De botsing blijft.