Antonio Morato (1903–1989) - Maschere

AUTEUR

Antonio Morato (Este, 17 maart 1903 – Padua, 13 maart 1989) ontwikkelde zich in het bruisende Padua van de jaren twintig, buiten de traditionele academische opleidingen om. Aanvankelijk stond hij dicht bij de ideeën van het ‘Novecento’, maar hij onderscheidde zich door een uitgesproken figuratieve gevoeligheid, gebaseerd op een instinctieve verbondenheid met de werkelijkheid. Kunstenaars noemde hij graag ‘dieren met een bril’, die in staat zijn vooraf op te vangen wat er in de lucht hangt. In zijn vroege doeken, gewijd aan stillevens, maskers en stadsgezichten, verenigde hij een oprechte volksaard met een uiterst zorgvuldige vormgeving en compositie.

Na de oorlog ontwikkelde zijn beeldtaal zich verder, waarbij hij de ruimtelijke deconstructies van Picasso en het kleurgebruik van Matisse in zich opnam. Vanaf het einde van de jaren vijftig mondde dit uit in een intiemer en meer gedesillusioneerd oeuvre. In zijn late periode liet hij vluchtige modes links liggen en koos hij voor een meer introspectieve toon: de oorspronkelijke idyllische lofzang op het Venetiaanse landschap maakte plaats voor schilderkunst die een voelbare afkeer uitdrukte van de oprukkende verstedelijking en industriële beschaving. Zijn kenmerkende onderwerpen kregen zo een soberder en essentialer kleurbehandeling, waarbij kleur het centrale element bleef in de opbouw van de volumes.

Technisch gezien was Morato niet alleen een bekwaam schilder aan de schildersezel, die zich bewoog van olieverf tot pastel, maar ook een voortreffelijk frescoschilder. Tot zijn meest prestigieuze openbare werken behoren de decoraties in de ‘Sala delle studentesse’ in het Palazzo del Bo en de fresco-cycli, waaronder de ‘Kruisweg’, in de Paduaanse kerk van de Sacra Famiglia (1939-1940). Vandaag de dag worden zijn werken, een waardevolle getuigenis van zijn volledige stilistische ontwikkeling, bewaard en gekoesterd in de gemeentelijke collecties van de stad Padua en maken ze deel uit van prestigieuze privécollecties. Daarmee bevestigen ze het belang van deze oorspronkelijke en eigenzinnige vertolker van het Venetiaanse Novecento.

BESCHRIJVING

‘Maschere’, gemengde techniek op doek, 80x100cm, dateerbaar uit de jaren zestig. Hoewel het schilderij niet is gesigneerd, staat vast dat het van de hand van Morato is, zowel op grond van vergelijking als van de herkomst: het komt namelijk uit de nalatenschap van de erfgenamen van de schilder zelf. Er wordt een regulier certificaat van echtheid en herkomst meegeleverd.

Het werk schept een raadselachtig theater van het bestaan, zwevend tussen de onverbiddelijke stroom van de tijd en het spel van menselijke schijnvertoningen. Links rijst een figuur met een lange hals op, waarvan het hoofd zich verdubbelt in twee peinzende, melancholieke gezichten. De romp, getekend met een dicht weefsel van dynamische lijnen, strekt zich met een arm uit naar het midden van het tafereel. Daar zit een vrouwelijke figuur, getooid met een halsketting en oorbellen. Haar strenge gelaatstrekken torenen uit boven een omhullende schoot, waarop een klein, rond fruit ligt. Achter haar verheft zich een grote wijzerplaat, met de wijzers dicht bij middernacht. Rechts daarvan staat een figuur met een kroon en wijd opengesperde ogen, die doet denken aan een speelkaartenkoning of een antiek idool. Helemaal rechts bevindt zich een onthoofde buste, die lijkt op een mannequin of een geblokt harnas, bekroond door een gedraaide as.

De compositie berust op een strakke verticale ordening, waarin de personages op de voorgrond als op een proscenium naast elkaar staan. De wijzerplaat en de bol eronder vormen de geometrische steunpunten waaromheen de hele voorstelling draait. De schilderwijze verenigt op meesterlijke wijze een snelle, nerveuze en doorlopende grafische lijn in blauwviolet — die de contouren bepaalt en de anatomieën uitdiept, terwijl de lichte ondergrond grotendeels onbedekt blijft — met vloeiende, vloeibare en bijna aquarelachtige penseelstreken. Zo ontstaat een buitengewone compositie en kleurharmonie, gebaseerd op de perfecte weerklank van twee complementaire akkoorden: de smaragd- en saliegroene tinten, die de wijzerplaat omringen, het dambordpatroon van de mannequin rechts accentueren en de bolvormige elementen laten oplichten, gaan een wonderlijk samenspel aan met de warme glacislagen van karmijnrood, purper, mauve en oudroze, die de linkerachtergrond en het midden van de compositie omhullen. Zo versmelten tekening en schilderkunst tot een tonale partituur van zeldzame lichtheid, transparantie en muzikaliteit.

Het werk, dat uit de jaren zestig dateert, behoort volledig tot Morato’s rijpe en meer gedesillusioneerde periode, die tegen het einde van het voorafgaande decennium begon met een steeds intiemer en introspectiever onderzoek. De Europese invloeden die hij na de oorlog in zich opnam — herkenbaar in de gelijktijdige deconstructie van de profielen, naar het voorbeeld van Picasso, en in de expressieve vrijheid van het kleurgebruik, met echo’s van Matisse — monden hier uit in een sobere en essentiële schilderwijze, waarin enkele evenwichtige kleurvlakken volstaan om volume en ruimte te scheppen. Morato mijdt vluchtige modes en blijft trouw aan zijn eigen, eigenzinnige samenhang. Hij vernieuwt het geliefde thema van de maskers en bevestigt opnieuw dat hij een ‘dier met een bril’ is: instinctief ontvankelijk, in staat op te vangen wat er in de lucht hangt en het verstrijken van de tijd en de raadsels van de identiteit om te zetten in een lyrisch poëtisch visioen.

CONDITIERAPPORT

De algemene staat is goed. Het werk is in alle delen intact, met levendige en goed leesbare kleuren en penseelstreken.

De foto van het schilderij in een interieur is met behulp van kunstmatige intelligentie gegenereerd en dient uitsluitend ter illustratie. Alleen de overige foto’s zijn maatgevend; deze tonen het object en de algemene en gedetailleerde kenmerken ervan getrouw.

Verzending met track & trace en verzekerd, in een geschikte verpakking.