Chodowiecki - Almanach de Gotha - 1796

[CHODOWIECKI, Daniel / ALMANACH DE GOTHA]
Gothaïsche Hof-Kalender zum Nutzen u. Vergnügen auf das Jahr 1796. Gotha, bey C. W. Ettinger, 1796. Eerste editie.

Een achttiende-eeuws zakformaat in-16-deel, gebonden in oorspronkelijk rood papier, versierd met een centraal, blindgestempeld zwart medaillon (lier) op de platten en een zwarte geometrische omlijsting; vergulde sneden.

Een illustratie van uitzonderlijke zeldzaamheid: een gegraveerd allegorisch frontispice (Minerva en de leeuw van Gotha). Een reeks schitterende kopergravures buiten de tekst, getekend en gegraveerd door de meester van de miniatuurkunst Daniel Chodowiecki (met historische scènes, waaronder Catharina van Aragon die haar huwelijkscontracten ondertekent, de hertog van Buckingham voor het strafgerecht en kardinaal Wolsey die Hendrik VIII tot erfgenaam benoemt). Almanakplaten gewijd aan mode en accessoires (waaiers, nieuwe kapsels uit de revolutionaire periode), evenals geometrische en praktische platen.

Dit zeer gezochte verzamelobject, de Almanach de Gotha van 1796 (gedrukt midden in de revolutionaire periode in Europa), illustreert de ultieme verfijning van de Duitse miniatuuruitgeverij uit de achttiende eeuw. Het werk werd uitgegeven in Gotha door C. W. Ettinger en wordt opgeluisterd met gravures van Daniel Chodowiecki (1726–1801), een schilder en graveur van Poolse afkomst die zich in Berlijn vestigde en wordt beschouwd als de grootste illustrator en pastelkunstenaar van de Duitse Verlichting.

Dit exemplaar onderscheidt zich door zijn uitzonderlijke staat van bewaring in de oorspronkelijke rode band, subtiel gestempeld met een lier. Het bevat nog de volledige tweetalige kalender (Duits/Russisch), de modeplaten (kapsels en waaiers) en de voornaamste historische vignetten.

De door Chodowiecki geïllustreerde Gotha-almanakken waren in de achttiende eeuw de meest geliefde geschenken aan de Europese hoven. Terwijl Frankrijk de Terreur en de omwentelingen van de Eerste Republiek doormaakte, voerden deze kleine boekjes de lezers mee naar de grote drama’s uit de Engelse en Europese geschiedenis (zoals de val van kardinaal Wolsey of Buckingham onder de Tudors en Stuarts). De keuze voor historische onderwerpen en elegante damesmode vormde een scherp contrast met de geopolitieke chaos op het continent in 1796.