Frans Van Damme (1858–1925) Antwerp by Night Dwustronny obraz olejny na panelu z XIX i początku XX wieku Autor: Frans Van Damme (1858–1925) Technika: olej na panelu, obraz dwustronny Format: 71,5 × 40 cm Format z ramą: 86,5 × 55 cm Sygnatura: prawy dolny róg Stan zachowania: bardzo dobry Atrybucja: w pełni potwierdzona przez eksperta i profesora historii sztuki Niniejsze dzieło stanowi wyjątkowy przykład twórczości Fransa Van Damme’a, belgijskiego malarza akademickiego o międzynarodowej renomie, profesora akademii sztuk pięknych, medalisty oraz uczestnika najbardziej prestiżowych wystaw europejskich przełomu XIX i XX wieku. Strona główna obrazu przedstawia nastrojowy nocny pejzaż portowy z panoramą Antwerpii widzianą znad rzeki Scheldy. Jest to motyw uznawany za najbardziej reprezentatywny i najbardziej poszukiwany w dorobku artysty. Migoczące światła miasta odbijające się w spokojnej tafli wody tworzą atmosferę ciszy, skupienia i kontemplacji. Van Damme posługuje się tu dojrzałym warsztatem, operując światłem, subtelnymi przejściami tonalnymi oraz charakterystycznym dla siebie impastem. Kompozycja cechuje się równowagą, głębią przestrzeni i doskonałym wyczuciem nocnej iluminacji portowego miasta. Obraz wykonany jest w ponadprzeciętnym, kolekcjonerskim formacie, wyraźnie większym niż standardowe realizacje artysty, co znacząco podnosi jego rangę muzealną oraz wartość rynkową. Sygnatura w prawym dolnym rogu odpowiada w pełni autentycznym wariantom stosowanym przez Fransa Van Damme’a w okresie jego dojrzałej twórczości. Wyjątkowość tego obiektu polega również na jego dwustronności. Na odwrociu panelu znajduje się drugi, w pełni autonomiczny obraz olejny, stanowiący ekspresyjne studium pejzażowe z wczesnego okresu twórczości artysty, datowane na lata około 1875–1885. Jest to okres jego edukacji akademickiej w Dendermonde, Sint Niklaas oraz Antwerpii. Widoczna jest tu swobodna, szkicowa technika, szerokie pociągnięcia pędzla, intensywna i żywa paleta barw oraz wyraźny impast. Styl ten odpowiada belgijskiej szkole pejzażowej związanej z kręgiem Dendermonde, z którą Van Damme był bezpośrednio związany poprzez swoich nauczycieli oraz rodzinę. Dwustronność panelu nie jest przypadkowa ani wtórna. Stanowi ona historyczne świadectwo praktyk akademickich i warsztatowych młodego artysty, który w okresie studiów często ponownie wykorzystywał panele malarskie. W tym przypadku mamy do czynienia z niezwykle rzadkim połączeniem dwóch etapów twórczości jednego artysty w jednym obiekcie: wczesnego, akademickiego studium oraz dojrzałej, w pełni ukształtowanej kompozycji portowej. Frans Van Damme był artystą o ugruntowanej pozycji instytucjonalnej. Kształcił się w akademiach w Dendermonde, Sint Niklaas oraz w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii. Następnie pełnił funkcję profesora Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii oraz w Brukseli, co potwierdza jego wysoką rangę w środowisku artystycznym epoki. Regularnie uczestniczył w oficjalnym obiegu wystawienniczym i akademickim. Artysta był laureatem prestiżowych nagród międzynarodowych. W 1887 roku otrzymał złoty medal na Première Exposition Française w Tunisie za pracę poświęconą rzece Scheldzie. Jego twórczość była również nagradzana i prezentowana we Francji oraz w Sankt Petersburgu, co świadczy o jego uznaniu w skali europejskiej. Od 1903 roku regularnie wystawiał na Salonie Paryskim Salon des Artistes Français, który w tamtym czasie stanowił najważniejszą instytucję wystawienniczą w Europie. Uczestniczył także w Salon de Gand, Exposition Internationale w Brukseli, Exposition Universelle et Internationale de Bruxelles oraz Premier Salon de Noël w Laeken. Dzieła Fransa Van Damme’a znajdują się w kolekcjach publicznych, w tym w zbiorach gminy Knokke Heist w Belgii. Artysta jest obecny w literaturze przedmiotu oraz katalogach muzealnych, a jego nazwisko figuruje w podstawowych opracowaniach dotyczących belgijskiego malarstwa pejzażowego i marynistycznego XIX wieku. Najwyższy rekord aukcyjny Van Damme’a, „Rzeka Skalda koło Bergen op Zoom”, osiągnięty na aukcji De Vuyst 6 marca 2021 r., został wyceniony na 8000–12 000 euro i ostatecznie sprzedany za około 10 885 euro! Jest to najwyższa znana cena za dzieło Van Damme’a na aukcji do tej pory. Znaczący wynik: „Villas dans les Dunes”, sprzedane na aukcji PBA, osiągnęły cenę 1.548 euro, co dowodzi, że duże pejzaże i reprezentacyjne pejzaże morskie cieszą się znacznie większym powodzeniem niż mniejsze dzieła dekoracyjne. Nagrody i wyróżnienia artysty: • Prix de Rome – francuska nagroda artystyczna XIX wieku o najwyższym prestiżu • Złoty medal na „Première Exposition Française” w Tunezji, 1887 • Złote medale we Francji i Petersburgu, potwierdzające europejskie uznanie artysty Wystawy i obecność instytucjonalna: • Salony paryskie od 1903 roku (Salon des Artistes français) • Salon w Gandawie, Casino Ghent, 1892 • Exposition Internationale w Brukseli, 1897 • Exposition Universelle et Internationale de Bruxelles, 1910 • Premier Salon de Noël w Laeken, 1912 • Wystawa lokalna w Dendermonde, 1923 Kolekcje publiczne: • Musée d’Orsay – dokumentacja artystyczna • Kolekcja gminy Knokke-Heist (Wiejski Dom) Na rynku aukcyjnym dzieła Fransa Van Damme’a osiągają poziom muzealny. Najwyższa udokumentowana sprzedaż aukcyjna jego pracy wyniosła około 10.000 EUR i dotyczyła dużego pejzażu rzecznego nad Scheldą, czyli dokładnie tego samego kręgu tematycznego, do którego należy oferowane dzieło. Wynik ten jednoznacznie potwierdza rangę artysty oraz potencjał kolekcjonerski jego najlepszych, reprezentacyjnych prac. Oferowany obraz stanowi dzieło klasy muzealnej. Łączy w sobie rzadkość dwustronnego panelu, pełną ciągłość biograficzną artysty, najwyżej ceniony motyw ikonograficzny oraz potwierdzony prestiż akademicki i wystawienniczy. Jest to obiekt przeznaczony dla świadomego kolekcjonera, kolekcji prywatnej lub instytucjonalnej, który poszukuje nie tylko walorów estetycznych, lecz także historycznej i muzealnej wartości. WYCENA I UZASADNIENIE EKSPERCKIE Frans Van Damme (1858–1925) Obraz dwustronny, olej na panelu, format XL Motyw: nocny widok Antwerpii nad Skaldą Aktualna wartość rynkowa dzieła (2025) Realna wartość rynkowa obiektu wynosi 2.800–4.200 EUR, natomiast przy właściwej ekspozycji aukcyjnej, narracji biograficznej i pozycjonowaniu w segmencie premium, potencjał aukcyjny sięga około 5.000 EUR. PEŁNE UZASADNIENIE WARTOŚCI Prezentowane dzieło należy do najwyższego i najbardziej kolekcjonerskiego segmentu twórczości Fransa Van Damme’a, belgijskiego malarza akademickiego, profesora sztuki, laureata złotego medalu i stałego uczestnika międzynarodowego obiegu wystawowego końca XIX i początku XX wieku. Motyw nocnego portu nad Skaldą, widok Antwerpii po zmroku, jest najbardziej rozpoznawalnym i najbardziej cenionym tematem w jego dorobku. To właśnie takie kompozycje budowały jego pozycję artystyczną i przyniosły mu uznanie na salonach w Belgii, Francji oraz poza Europą Zachodnią. Obraz operuje dojrzałym, w pełni ukształtowanym językiem malarskim artysty, opartym na subtelnej grze światła, refleksów wodnych, harmonii ciemnych tonów i precyzyjnie dozowanych akcentów kolorystycznych. Format dzieła jest wyraźnie ponadprzeciętny jak na prace Van Damme’a, co nadaje mu charakter muzealny i ekspozycyjny. Duży, wertykalny panel w połączeniu z nocnym pejzażem portowym czyni obraz dziełem reprezentacyjnym, a nie jedynie gabinetowym. Wyjątkowość obiektu podnosi fakt, że jest to obraz dwustronny, przy czym obie strony zostały wykonane przez tego samego artystę i reprezentują dwa różne etapy jego rozwoju twórczego. Strona główna to dzieło dojrzałe, wystawowe, w pełni zgodne z okresem jego największego uznania. Odwrocie natomiast stanowi wczesne, akademickie studium pejzażowe z lat 1875–1885, wykonane w czasie jego nauki w Dendermonde, Sint-Niklaas i Antwerpii. Takie zestawienie dwóch faz twórczości w jednym obiekcie jest niezwykle rzadkie i posiada wysoką wartość dokumentalną i kolekcjonerską. Kluczowy jest również kontekst biograficzny, który bezpośrednio łączy się z tematyką obrazu. Frans Van Damme nie był wyłącznie malarzem portów i rzek z wyobraźni. Posiadał własną łódź i przez lata aktywnie pływał wzdłuż wybrzeży Belgii, Francji i Holandii, eksplorując morze razem z przyjacielem. Długie pobyty w Zeebrugge, życie w bezpośrednim kontakcie z wodą, portami i światłem morskim miały fundamentalny wpływ na jego malarstwo. Widoki rzeki Scheldy i portów były dla niego nie tylko tematem, lecz doświadczeniem życiowym, co wyraźnie przekłada się na autentyczność i emocjonalną głębię jego prac. Los artysty dodatkowo wzmacnia wagę dzieła. W 1914 roku jego pracownia w Zeebrugge została zbombardowana, a znacząca część dorobku uległa zniszczeniu. Pomimo wcześniejszych sukcesów wystawowych, nagród i prestiżu akademickiego, Van Damme zakończył życie w samotności i ubóstwie w Hospice Pacheco w Brukseli. Ten tragiczny finał sprawia, że zachowane, wysokiej klasy dzieła nabierają jeszcze większego znaczenia historycznego i emocjonalnego. KONTEKST AUKCYJNY I POZYCJA RYNKOWA Najwyższy potwierdzony wynik aukcyjny dzieł Fransa Van Damme’a wynosi około 10.000 EUR i dotyczył dużej kompozycji rzecznej poświęconej rzece Scheldzie, czyli dokładnie tego samego kręgu tematycznego co oferowany obraz. Wynik ten jednoznacznie potwierdza, że prace o takiej tematyce, skali i jakości funkcjonują w najwyższym segmencie jego rynku, a nie w obszarze prac drugorzędnych. PODSUMOWANIE Prezentowany obraz to dzieło klasy muzealnej, łączące w sobie najbardziej ceniony motyw twórczości Fransa Van Damme’a, rzadką dwustronność panelu, pełny kontekst biograficzny artysty związanego z życiem na wodzie oraz potwierdzoną pozycję akademicką i wystawową. Jest to obiekt przeznaczony dla wymagającego kolekcjonera lub instytucji, poszukujących nie tylko walorów estetycznych, lecz również głębokiej wartości historycznej, dokumentalnej i emocjonalnej. Frans Van Damme (1858–1925) Antwerp by Night Double-sided oil on panel from the 19th and early 20th century Author: Frans Van Damme (1858–1925) Technique: oil on panel, double-sided painting Dimensions: 71.5 × 40 cm Dimensions with frame: 86.5 × 55 cm Signature: lower right corner Condition: very good Attribution: fully confirmed by an expert and professor of art history This work represents an exceptional example of the oeuvre of Frans Van Damme, a Belgian academic painter of international renown, professor at the academy of fine arts, medalist, and participant in the most prestigious European exhibitions of the late 19th and early 20th centuries. The front of the painting depicts a moody night-time port landscape with a panoramic view of Antwerp seen from the Scheldt River. This motif is recognized as the most representative and most sought-after in the artist’s oeuvre. The flickering city lights reflected in the calm water create an atmosphere of silence, focus, and contemplation. Van Damme employs a mature technique, skillfully using light, subtle tonal transitions, and his characteristic impasto. The composition demonstrates balance, depth, and a masterful understanding of the nocturnal illumination of the port city. The painting is executed in an above-average, collector’s format, clearly larger than the artist’s standard works, which significantly increases its museum-grade status and market value. The signature in the lower right corner fully corresponds to authentic variants used by Frans Van Damme during his mature period. The uniqueness of this object also lies in its double-sided nature. On the reverse of the panel is a second, fully autonomous oil painting, an expressive landscape study from the early period of the artist’s career, dated circa 1875–1885. This was during his academic training in Dendermonde, Sint Niklaas, and Antwerp. It shows a free, sketch-like technique, broad brushstrokes, an intense and vibrant color palette, and pronounced impasto. This style corresponds to the Belgian landscape school associated with the Dendermonde circle, to which Van Damme was directly connected through his teachers and family. The double-sided panel is neither incidental nor secondary. It constitutes historical evidence of academic and workshop practices of the young artist, who frequently reused panels during his studies. Here we have an extremely rare combination of two stages of a single artist’s work in one object: an early academic study and a mature, fully developed port composition. Frans Van Damme was an artist with an established institutional position. He studied at the academies of Dendermonde, Sint Niklaas, and the Royal Academy of Fine Arts in Antwerp. He then served as a professor at the Academies of Fine Arts in Antwerp and Brussels, confirming his high rank in the art world of the period. He regularly participated in the official exhibition and academic circuit. The artist was the recipient of prestigious international awards. In 1887, he received a gold medal at the Première Exposition Française in Tunis for a work devoted to the Scheldt River. His work was also awarded and presented in France and St. Petersburg, demonstrating his recognition on a European scale. From 1903 onwards, he regularly exhibited at the Paris Salon, the Salon des Artistes Français, which at that time was the most important exhibition institution in Europe. He also participated in the Salon de Gand, the Exposition Internationale in Brussels, the Exposition Universelle et Internationale de Bruxelles, and the Premier Salon de Noël in Laeken. Frans Van Damme’s works are held in public collections, including the municipality of Knokke-Heist in Belgium. The artist appears in the literature and museum catalogues, and his name is listed in key references on 19th-century Belgian landscape and marine painting. The highest auction record of Van Damme, The River Scheldt near Bergen op Zoom, achieved at the De Vuyst auction on 6 March 2021, was estimated at 8.000–12.000 EUR and finally sold for approximately 10.885 EUR! This remains the highest known price for a Van Damme work at auction to date. A significant result: Villas dans les Dunes, sold at PBA Auctions, achieved 1.548 EUR, demonstrating that large and representative seascapes perform significantly better than smaller decorative works. Awards and distinctions of the artist: • Prix de Rome – French art prize of the 19th century with the highest prestige • Gold medal at the Première Exposition Française in Tunis, 1887 • Gold medals in France and St. Petersburg, confirming the artist’s European recognition Exhibitions and institutional presence: • Paris Salons from 1903 (Salon des Artistes Français) • Salon in Ghent, Casino Ghent, 1892 • Exposition Internationale in Brussels, 1897 • Exposition Universelle et Internationale de Bruxelles, 1910 • Premier Salon de Noël in Laeken, 1912 • Local exhibition in Dendermonde, 1923 Public collections: • Musée d’Orsay – art documentation • Municipality of Knokke-Heist collection (Rural House) VALUATION AND EXPERT JUSTIFICATION Frans Van Damme (1858–1925) Double-sided oil on panel, XL format Subject: Night view of Antwerp on the Scheldt Current market value of the work (2025) The real market value of the object is 2.800–4.200 EUR, while with proper auction exposure, biographical narrative, and positioning in the premium segment, the auction potential reaches approximately 5.000 EUR. FULL VALUE JUSTIFICATION The presented work belongs to the highest and most collectible segment of Frans Van Damme’s oeuvre, Belgian academic painter, professor of art, gold medal laureate, and regular participant in the international exhibition circuit at the end of the 19th and the beginning of the 20th century. The motif of the night-time port on the Scheldt, view of Antwerp after dark, is the most recognizable and most valued subject in his oeuvre. These compositions built his artistic position and brought him recognition at the salons in Belgium, France, and beyond Western Europe. The painting demonstrates a mature, fully developed artistic language, based on subtle play of light, water reflections, harmony of dark tones, and precisely dosed color accents. The format of the work is clearly above average for Van Damme’s works, giving it a museum and exhibition character. A large, vertical panel combined with the night-time port landscape makes the painting a representative work rather than a mere cabinet piece. The uniqueness of the object is enhanced by the fact that it is double-sided, with both sides executed by the same artist, representing two different stages of his creative development. The front is a mature, exhibition-ready work fully consistent with his period of greatest recognition. The reverse is an early academic landscape study from 1875–1885, executed during his studies in Dendermonde, Sint-Niklaas, and Antwerp. Such a combination of two phases of creative work in one object is extremely rare and has high documentary and collectible value. The biographical context is also crucial, directly connecting to the subject of the painting. Frans Van Damme was not only a painter of ports and rivers from imagination. He owned his own boat and actively sailed along the coasts of Belgium, France, and the Netherlands for years, exploring the sea with a friend. Long stays in Zeebrugge, life in direct contact with water, ports, and sea light fundamentally influenced his painting. Views of the Scheldt River and ports were for him not only a subject but a life experience, which clearly translates into authenticity and emotional depth of his works. The fate of the artist further strengthens the significance of the work. In 1914, his studio in Zeebrugge was bombed, and a significant part of his oeuvre was destroyed. Despite previous exhibition successes, awards, and academic prestige, Van Damme ended his life in solitude and poverty at Hospice Pacheco in Brussels. This tragic ending makes preserved, high-quality works even more historically and emotionally significant. AUCTION CONTEXT AND MARKET POSITION The highest confirmed auction result of Frans Van Damme’s works is approximately 10.000 EUR, concerning a large river landscape on the Scheldt, exactly the same thematic circle as the offered painting. This result clearly confirms that works of this theme, scale, and quality operate in the highest segment of his market, not in the secondary works area. SUMMARY The presented painting is of museum-class quality, combining the most valued motif of Frans Van Damme’s work, the rare double-sided panel, the full biographical context of an artist associated with life on the water, and confirmed academic and exhibition status. It is an object intended for a discerning collector or institution seeking not only aesthetic value but also deep historical, documentary, and emotional significance.