Fedro / Esopo - Fabularum Aesopiarum - 1742

FAVOLES VOOR PRINCIPIËN EN FILOSOFI: DE KRACHT VAN DE DIEREN, FEDRUS EN AESOP IN HET TIJDPERK VAN DE VERLICHTING
De Parijse uitgave uit 1742 van Fedro’s Fabularum Aesopiarum libri quinque, gedrukt bij Coustelier, presenteert in een elegante, beheerste en visueel verfijnde vorm een van de fundamentale teksten van de westerse morele traditie. De door Phaedrus herwerkte fabels van aesopische oorsprong in Latijnse hexameters vormen een onvergelijkbaar model van beknoptheid, helderheid en ethische universaliteit, in staat om eeuwen te doorkruisen zonder aan politieke kracht te verliezen. In deze zeventiende-eeuwse editie wordt de klassieke tekst voorgesteld als object van verfijelde lectuur en tegelijk als vertegenwoordiging: de mooie samenbinding in rood morocco met rijke verguldingen en de verfijnde gegraveerde illustraties maken het werk tot een stuk dat pedagogiek en sociale prestige verenigt. Het boek wordt zo niet alleen een moreel instrument, maar ook een teken van verbondenheid met een klassieke, ordenende en rationele cultuur, volledig in overeenstemming met de verlichtingsesthetiek.
MARKET VALUE
Op de Europese antieke markt bevinden de Latijnse uitgaven van Fedro uit de achttiende eeuw zich, vooral de Parijse met een fraaie linnenbinding en volledige illustraties, over het algemeen in een prijsband tussen 900 en 1.600 euro. De aanwezigheid van een tijdige leren binding met gilding op de platen en randen, in combinatie met goed bewaarde gravures en een duidelijke typografische indruk, draagt eraan bij het exemplaar in het midden-hoge segment van de markt te plaatsen. Exemplaren met latere bindings of ontbrekende illustraties worden juist gewaardeerd tegen lagere waarden.

FYSIEKE BESCHRIJVING EN CONDITIE
Mooie tijdige binding in rood morocco, met gouden omlijsting op de platen, ruggen versierd met siermotieven en gouden titel; gouden randen. Illustratief apparatus bestaand uit grafische gravures van verfijnde uitvoering, die de morele scènes van de fabels in beelden vangen, waarbij hun allegorische en teatrale dimensie wordt verhoogd. Bladen met enkele verspreide vlekken; drukwerk scherp en goed contrasterend. Structuur over het geheel solide, met lichte gebruikssporen passend bij de leeftijd. Bij oude boeken met een eeuwenoude geschiedenis kunnen enkele imperfecties voorkomen die niet altijd in de beschrijving zijn opgenomen. Pp. (6); 22 nn.; 132; (4).

VOLLEDIGE TITEL EN AUTEUR
Fabularum Aesopiarum libri quinque.
Parisiis, apud Coustelier, 1742.
Fedro; Esopo.

CONTEXTE EN BETEKENIS
Phaedrus vertegenwoordigt het beslissende moment waarop de aesopische fabel vast deel uitmaakt van de Latijnse literatuur, en een metrische en stilistische vorm aanneemt die canoniek zal worden. Actief in de eerste eeuw n.Chr., waarschijnlijk onder Tiberius, herschrijft Fedro het narratieve erfgoed toegeschreven aan Aesop in een heldere en incisieve taal, waardoor korte verhalen transformeren tot instrumenten van sociale kritiek en morele reflectie. Zijn fabels, vaak scherp en ontromantiseerd, zetten machtsverhoudingen, bedrog en ambities uiteen door middel van dieren als allegorie, en bieden een heldere kijk op menselijke dynamieken. In de Achttiende Eeuw werden deze teksten herlezen in het licht van de rationele ethiek en de Verlichtingspedagogiek: de fabel wordt een oefening in stijl, een schoolinstrument en een model van universele moraliteit, volledig in overeenstemming met het ideaal van helderheid en maat dat door de Franse cultuur van die tijd werd gepromoot.

BIOGRAFIE VAN DE AUTEUR
Phaedrus was een Latijns schrijver, hoogstwaarschijnlijk van Macedonische of traceanse afkomst, die in de eerste eeuw na Chr. leefde. Vrijgelaten uit slavernij, werkte hij onder het bewind van Augustus en Tiberius. Zijn vijf verzamelingen fabels in dactylische hexameters vormen de eerste organische Latijnse ordening van aesopisch materiaal. Zijn oeuvre, aanvankelijk weinig verspreid, kende een hernieuwde aandacht tijdens de humanistische periode en een brede uitgeveriële voorspoed in de zeventiende en achttiende eeuw.

BIOGRAFIE VAN AESOP
Aesop is een semi-legendaire figuur die traditioneel in de zesde eeuw v.Chr. geplaatst wordt, waarschijnlijk actief in het gebied van Asia Minor of archaïsch Griekenland. Volgens de traditie was hij een slaaf met uitzonderlijke intelligentie en scherpzinnigheid, in staat morele en politieke waarheden uit te drukken via korte allegorische verhalen met pratende dieren. Zijn fabels, mondeling doorgegeven en later in schrift vorm gebracht, vormden een van de kernpunten van de didactische literatuur uit de oudheid. Hun succes liep door de klassieke, romeinse en middeleeuwse periode en werd een onmisbaar model voor de humanistische en moderne cultuur. In de Verlichting werd Esopo gezien als het archetype van de universele moraalridder: eenvoudig van vorm, diep van inhoud, in staat zowel vorsten als het volk aan te spreken.

drUKH GESCHIEDENIS EN CIRkULATIE
De Parijse editie van 1742, gedrukt door Coustelier, past in de solide Franse uitgeverstraditie die zich toelegt op Latijnse klassieken, bedoeld voor zowel schoolgebruik als de welgevestigde privébibliotheek. De typografische verzorging, de kwaliteit van het papier, de illustratieve opzet en de aanwezigheid van fraaie banden weerspiegelen een uitgeversstrategie gericht op een publiek dat het klassieke boek ziet als instrument voor vorming en sociale representatie. Dergelijke uitgaven kende een ruime circulatie in de achttiende eeuw, met name in colegios en thuisbibliotheken van de Europese bourgeoisie en aristocratie.

BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
ICCU/OPAC SBN: records met betrekking tot de editie Parisiis, apud Coustelier, 1742.
Catalogue général de la BnF: aantekeningen voor de zevenentwintigste-eeuwse edities van Fedro gedrukt in Parijs
WorldCat: internationale vindplaatsen van de editie 1742
Brunet, Jacques-Charles, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, artikels over Phaedrus en de geïllustreerde edities van de 18e eeuw
Perry, B. E., Babrius and Phaedrus, Cambridge, Harvard University Press, voor de tekstuele traditie.