KPM - Bord (6) - Porselein

Dit mooie ensemble van zes antieke porseleinen dessertborden werd vervaardigd door de wereldberoemde Königliche Porzellan-Manufaktur (KPM) uit Berlijn. De set dateert uit de periode tussen 1900 en 1910, een cruciale overgangstijd waarin de manufactuur haar klassieke koninklijke tradities harmonieus wist te verweven met de opkomende organische invloeden van de Jugendstil.

Elk bord binnen deze reeks fungeert als een individueel canvas voor een meesterlijk handgeschilderd stilleven. De levendige composities blinken uit in naturalisme en tonen een rijke variëteit aan Europees herfst-en zomerfruit. Ragfijne nuances in licht en schaduw brengen sappige peren, vlezige pruimen, glanzende kersen en clusters van hazelnoten tot leven. Het centrale decor wordt op vorstelijke wijze omringd door een dynamisch golvende reliëfrand in rococostijl dat gebaseerd is op het bekende Neuosier-reliëf dat in 1776 was ontworpen door modelmeester Friedrich Elias Meyer. Voor de beschildering van de reliëfranden paste KPM paste voor dit type topstukken een techniek toe waarbij gebruik werd gemaakt van puur 24-karaats goudpasta. De randen werden na het bakken gepolijst met een halfedelsteen waardoor een schitterend contrast ontstond tussen het diepe, glanzende polijstgoud en het fluweelachtige matte goud n de dieper gelegen delen.

Merktekens

Op de achterzijde van de borden vinden we de typische kobaltblauwe scepter terug die sinds 1763 het officiële fabrieksmerk van KPM is en werd geïntroduceerd door koning Frederik de Grote van Pruisen. Dit merkteken werd met kobaltblauwe verf met de hand aangebracht onder het glazuur. Belangrijk is dat de scepter op deze borden niet werd doorkrast voor de tweede bak, wat traditioneel wel gebeurde wanneer werd vastgesteld dat er bakfouten in de borden waren geslopen. Een kras over het fabrieksmerk zou duiden op een tweede keus. Aangezien deze borden rijkelijk met de hand zijn beschilderd, dragen ze naast de scepter een tweede belangrijk merkteken: de Rijksappel die op het glazuur werd aangebracht om aan te tonen dat het decor in de ateliers van KPM zelf was aangebracht. De groene kleur van de appel werd enkel aangebracht op fruitdecors. Bij de voetring vinden we op elk bord een klein handgeschilderd cijfer of letter terug. Dit is de persoonlijke handtekening van de porseleinschilder.

Over de manufactuur:

Hoewel de manufactuur in Berlijn al in 1761 werd opgericht door Johann Ernst Gotzkowsky, begon het echte succesverhaal pas twee jaar later toen de Pruisische koning Frederik de Grote de noodlijdende fabriek overnam. Hij gaf het bedrijf niet alleen zijn naam, maar ook zijn persoonlijk wapen als officieel merkteken. Frederik was zo bezeten van porselein dat jij talloze serviezen bestelde voor zijn verschillend paleizen en kastelen. Tot op de dag van vandaag blijft KPM trouw aan handwerk. Terwijl veel andere porseleinfabrieken zijn overgestapt op industriële massaproductie, wordt in de historische werkplaatsen in Berlijn nog altijd nagenoeg alles met de hand gedaan. Het maken van een enkel KPM-object duurt vaak meerdere weken en vereist de expertise van tientallen verschillende ambachtslieden, van de modelleur tot de meester-schilder.