Fetisj figuur - Mahafaly - Madagaskar - Fetisch Vazimba

MF18, Fetischfigur Vazimba, Monstermann. Hoogte 55 cm, Diameter 13 cm, 2475 g, exacte afkomst onbekend, vervaardigd circa 1970. Ik heb deze figuur aangeschaft uit een conglomeraat van een verzameling op de kunstmarkt in Tulear, in het zuidwesten van Madagaskar. De verkoopster kwam van ver uit het Mahafaly-gebied en het lijkt te gaan om de ontbinding van een kunstenaarsatelier. De snijwerkers in de regio Betioky maken uit drijfhout van grote rivieren in familieopdracht rituele figuren, waaronder ook grafstelen zoals de beroemde AloAlo. Het gaat hier om een figuur uit een eigenaardige artistieke niche in de al buitengewoon opvallende vooroudercultus van de Madagaskaren.

Vast staat dat het hier om een man gaat met complexe angstproblemen en een slechte tandarts. Het monsterachtig opengesperde bekje laat een Angstaanjagend gebit zien en de overgrote ogen komen ver naar voren. Ook de grote oren wijzen op een karaktereigenschap van mensen die graag luisteren en observeren om daarna geruchten te verspreiden. Archaïsche samenlevingen in het zuiden lijden onder de geelachtige gevoelens, jaloezie, afgunst en wrok. Misschien waarschuwt deze Vazimba ervoor of toont hij een echte persoonlijkheid met dit profiel.

Hardhout, grijs geoxideerd, droogscheuren, houtverwittering met visueel geïntegreerde elementen.

Vazimba waren de eigenlijke oorspronkelijke bewoners van Madagaskar, etnologisch niet eenduidig vastgesteld. Deze dennen-achtige, heel kleine wezens zouden voor de kolonisatie van Madagaskar al daar nomadisch hebben geleefd. Volgens volksmythen hebben de nieuwkomende landbewoners uit de Indo-Pacifische ruimte deze bevolkt en verdreven. Sommige volkeren zouden zich met hen hebben vermengd; soms ziet men in de rassen echt zeer kleine mensen met relatief onhandige hoofden. Misschien is in de verhalenwereld van de nieuwlandse Madagaskaren een soort trauma verankerd dat tot de mystificatie van deze etnische groep heeft geleid. De Vazimba nemen in Madagaskar de rol van onze feeën, dwergen en kabouters in. Er bestaan ontelbare, meestal griezelige verhalen en sagen over Vazimba. In de zuidelijke regio Tulear verbeelden sommige kleine workshops dit ook figuurlijk en verkopen deze “monsters” als afschrikwekkend voorbeeld of ter opvoeding van kinderen over regels en boodschappen. Over deze fabels waken dan de geschnitzte Vazimba.

Volgens de spirituele opvattingen van sommige volksgroepen Madagaskar gaat de ziel van een overledene (Razana) een langer pad naar het voorouderrijk en naar de scheppingsgod Andriamanitra. Daarbij kan ze op verschillende tussenstations ook in dieren vertoeven. Dit zijn dan heilige dieren zoals krokodil, ibis-vogel, kebu-kalf, kameleons, aan wie bijzondere krachten en mystieke eigenschappen worden toegekend. Zeer wijdverbreid is dus ook het geloof in diermenschen, toverwezens en gemanchtwezens tussen mens en dier (bibi olona). Die worden dan ook vaak gesymboliseerd in beelden, steles en maskers.