Ariosto - Orlando Furioso - 1713

DAME, CAVALIERI, DUELLI E MAGIE : ORLANDO FURIOSO NELLA VENEZIA SETTECENTESCA
Deze Venetiaanse editie uit 1713 van Orlando Furioso presenteert het gedicht van Ludovico Ariosto in een elegante achttiende-eeuwse gedaante, verrijkt door de Argomenti in ottava rima van Lodovico Dolce en de Allegorieën van Tommaso Porcacchi. Druk verschenen te Venetië door Domenico Louisa, fungeert het werk als een echt interpretatief compendium van het meesterwerk van Ariosto: tekst in twee kolommen, houtsneden, sierlijnen en eindillustraties begeleiden de lezer op een pad dat in de achttiende eeuw een canonieke en schoolgerichte waarde kreeg. De opname van de Vijf Gezegde Canti met eigen voorplaat maakt het ontwerp van de uitgave compleet, waardoor Ariosto zowel poëtisch als moraliserend, spectaculair en gecommentarieerd verschijnt.
MARKET VALUE
De venetiaanse zeventiende-eeuwse geïllustreerde edities van Orlando furioso in octavo, compleet en in redelijke staat, bevinden zich over het algemeen in een bereik van ongeveer 500 tot 800 euro. De waarde varieert afhankelijk van de frisheid van het papier, de volledigheid van de houtsneden, de aanwezigheid van de Vijf Gezegden en de kwaliteit van de binding. Exemplaren met sterk afgesleten pagina’s, opvallende bloei of structurele gebreken bevinden zich doorgaans in het lagere deel van het bereik, terwijl goed bewaarde exemplaren met een duidelijke iconografische structuur het hogere segment kunnen bereiken.
FYSIEKE BESCHRIJVING EN CONDITIE
Pp. 462; 2 nn.; (2). Vanaf p. 415 aan het eind, met eigen voorplaat: De vijf gezangen van M. Lodovico Ariosto. Tekst opgesteld in twee kolommen. Een plafondversiering bij de voorplaat met het portret van de auteur; sierlijnen, eindjes en houtsneden in de tekst. Bindng karton oud met titel met de hand op de rug, deels uitgwezen, tekenen van slijtage; de snedes met rode spatsels. Bladzijden met enkele bruinrot en bladschade. Bij oude boeken, met een lange geschiedenis, kunnen er imperfecties voorkomen die niet altijd in de beschrijving zijn opgenomen.
VOLLEDIGE TITEL EN AUTEUR
Orlando furioso.
Met de Argomenti in ottava rima van Lodovico Dolce, en de Allegorieën van Tommaso Porcacchi.
Venetië, Domenico Louisa, 1713.
Ludovico Ariosto.
De vijf gezangen van M. Lodovico Ariosto.
Venetië, Domenico Louisa, 1713.

CONTEXTE EN BETEKENIS
Geïntroduceerd voor het eerst in 1516 en definitief herwerkt in 1532, is Orlando furioso een van de absolute topstukken van de Europese literatuur. Een ridderlijk gedicht en tegelijk een verfijste reflectie op de onrust van de wereld, waarin liefdes, waanzin, magie, oorlogen en reizen in een labyrinthine maar perfect georkestreerde verhaallijn zijn vervlochten.
In de achttiende eeuw is Furioso een canoniek stuk van de Italiaanse cultuur: een object van gelezenie voor een intellectueel publiek, maar ook geschikt voor een bredere, huiselijke consumptie. De Argomenti van Lodovico Dolce vatten elk gezang samen en leiden de lezer, terwijl de Allegorieën van Tommaso Porcacchi een morele en symbolische sleutel bieden, die het werk herinterpreteert binnen een ethisch en didactisch kader. De houtsneden visualiseren duels, betoveringen en fantastische landschappen, waardoor het gedicht toegankelijker en spectaculairder wordt.
De editie uit 1713 past in een Venetiaanse uitgeverstraditie die erop gericht is Ariosto “uitgelegd” en begeleid te maken, waardoor het gedicht een klassiek school- en huisboek wordt, stabiel in de bibliotheek van de burgerij en aristocratie van die tijd.
BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
Ludovico Ariosto (1474–1533), geboren in Reggio nell’Emilia en actief aan het Hof van Ferrara, was dichter, diplomaat en hofman. Met Orlando furioso voltooide hij de ridderlijke traditie die door Boiardo was ingeluid, en smolt ironie, metrische harmonie en een verfijnde vertelstructuur samen. Zijn taal werd een model van evenwicht en gratie, en het werk kende een buitengewone Europese verspreiding, die de epische en romansierijke literatuur van de volgende eeuwen diepgaand heeft beïnvloed.
PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Na de drie beroemde zestiende-eeuwse uitgaven door de auteur zelf (1516, 1521, 1532) kende Furioso een zeer ruime uitgeverij-fortuin. In de zeventiende en achttiende eeuw tonen de Venetiaanse edities, vaak geïllustreerd en voorzien van interpretatieve onderdelen, de commerciële en didactische levenskracht van de tekst. De Louisa-editie van 1713 vertegenwoordigt een van de vroege zeventiende-eeuwse geïllustreerde edities in octavo, bestemd voor een geleerd maar niet uitsluitend aristocratisch publiek, en weerspiegelt de volledige canonisatie van het gedicht in het Italiaanse culturele landschap.
BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
ICCU / OPAC SBN, Orlando furioso, Venezia, Domenico Louisa, 1713, met catalografische aantekeningen en bibliotheeklocaties.
Edit16, voor de zestiende-eeuwse traditie van de tekst en de apparaats Dolce en Porcacchi.
Gamba, Bartolomeo, Serie dei testi di lingua e di altre opere importanti nella italiana letteratura, Venezia, 1839, pp. 77–85.
Agosti, Alberto, Bibliografia ariostesca, secties gewijd aan geïllustreerde en zeventiende-eeuwse edities.
Brunet, Jacques-Charles, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, s.v. Arioste, voor de Europese uitgeverij-geschiedenis.