Chukovsky, K. / Leah Grundig - приключения Kрокодила Kрокодиловича - 1930

"Crocodile" door REMI. Zaitsev-uitgeverij, Harbin.

Een beroemd gedicht van K. Chukovsky. Dit boek is interessant vanwege de publicatieplaats – de Russische emigrantenkolonie in Harbin. De uitgeverij van Mikhail Vasilyevich Zaitsev (1901-1946) werd in 1923 opgericht en hield in 1942 op te bestaan. In het afgelopen decennium heeft hij meer dan 150 boeken gepubliceerd, meestal fictie. Zijn eerste grote opdracht was een kinderachtig sprookje voor Parijse uitgeverijen (sic!). De gebruikelijke oplage voor kinderboeken bedroeg 1.000 exemplaren. Na het einde van de Sovjet-Japans oorlog en de vestiging van een pro-Sovieet pop-gebeurtenis in Noord-Manchurië deelde Mikhail Vasilyevich het lot van veel Russische emigranten die niet of geen zin hadden om Harbin te verlaten naar Shanghai. In 1946 werd hij door SMERSH gearresteerd en veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf. Hij is daar blijkbaar tragisch overleden.

Een van Chukovskys bekendste sprookjes is meer dan eens verboden. "De krokodil" werd voor het eerst in een kleine oplage gepubliceerd in de bijlage "Voor Kinderen" bij het tijdschrift Niva, nummers 1–12 in 1917. In 1919, onder de titel "De avonturen van krokodillenkrokodilovich", werd het als afzonderlijk boek uitgegeven door de Petrosovet Uitgeverij. Het verhaal was een groot succes en werd meerdere keren herdrukt. In de midden van de jaren twintig begon het echter bekritiseerd te worden: de censoren vonden "Petrograd", de "polies", en het bourgeois meisje Lyalya (en in "Fly-Tsokotukha", de "naamdag") onaangenaam. Herdrukken moesten bevochten worden: Chukovsky beweerde dat "Krokodil" het vernieuwing van de Russische kinderliteratuur had ingezet, en dat een stedelijk sprookje niet vreemd kon zijn aan kinderen. Echter, de voorzichtige censoren waren steeds moeilijker te overtuigen; sommige leraren gingen ook mee in hun visie. In augustus 1926 werd de publicatie van "Krokodil" verboden. Chukovsky beschreef de volgende gebeurtenissen in zijn dagboek:

"In Moskou vastgehouden door Gublit en overgebracht naar de Hoofddirectie van Openbaar Gebruik"
—augustus 1926. Goedgekeurd voor publicatie door Gublit in Leningrad op 30 oktober 1927, na vier maanden rompslomp. Maar de vergunning werkte niet, en het boek werd tot 15 december 1927 door GUS beoordeeld. Ik ging Kr[upskaya] opzoeken. Ze zei dat ik stout was. En op 15 december gaven ze me toestemming—maar voor het laatste maal, en slechts vijfduizend kopieën. Op 21 december verboden Glavlit, met inachtneming van GUS, uiteindelijk "Krokodil". Op 23 december bleek het toch niet volledig verboden te zijn, maar het verbood wel "Krug". Afgekeurd. Dan—naar Molodaya Gvardiya, om te zien of zij het zouden kopen. Op 27 december, om zes uur 's avonds, besloot een GUS-commissie 10.000 kopieën van "Krokodil" toe te staan.

Korney Chukovsky

Vroeg in 1928 werd het sprookje gepubliceerd. Echter, op 1 februari verscheen in Pravda het artikel van Nadezhda Krupskaya "Over Chukovsky's 'Krokodil'". Krupskaya zag een parodie op Nekrasov (hoewel het eigenlijk een parodie op Lermontov was), maar haar voornaamste bezwaren waren ideologisch:

"Wat betekent al dit ongerief? Welke politieke betekenis heeft het? De held die de vrijheid aan het volk geeft om Lyalya te redden, is zo’n bourgois streek dat het een blijvende indruk op een kind zal maken. Een kind leren onzinnig te praten en allerlei onzin te lezen mag misschien in bourgeoise families aanvaardbaar zijn, maar het heeft niets met het onderwijs te maken dat wij aan onze jongere generatie willen geven. Zulke praat is respectloos jegens het kind.

Ik vind dat onze kinderen geen 'Krokodil' moeten krijgen, niet omdat het een sprookje is, maar omdat het bourgeoise onzin is."

Nadezhda Krupskaya

NB: Vlekken op sommige plaatsen, illustraties getint met krijt