Lorenzo Bellini - ANATOMY Opera Omnia - 1708

Het anatomisch onderzoek van de nier-"buizen": Bellini’s Opera omnia eerste editie

MUISEION CURATOR NOTE:

Weinig zeventiende-eeuwse anatomici hebben het begrip van de nier zo beslissend veranderd als Bellini. In zijn handen wordt het geen embleem of mysterie, maar een leesbaar instrument: een terrein van leidingen wiens geometrie functie verklaart. Die verschuiving—inzake de nier als „vlees” naar de nier als architectuur—is een van de stille revoluties van de vroegmoderne geneeskunde, en deze verzamelde uitgave uit 1708 is zijn meest coherente eendelige getuige.

DE OPLAAG:

BELLINI, Lorenzo (1643–1704). Opera Omnia. Cum praefatione Joannis Bohnii.
Venetië, apud Michaelem Hertz, 1708. 2 delen in 1 band. 4to.
[12] folio’s, 504 pagina’s; [4] folio’s, 285 pagina’s; [1] blad.
Herhaalde houtgravure titelvignet; 5 kopergravures.
Binding: hedendaags flexibel perkament (vlakke perkamentkaft), licht gevlekt, met een fraaie kalligrafische bandtitel.
Bibliografie: Blake, p. 40; Wellcome II, p. 140; DSB I, 592 ff.; vgl. Bleker, Geschichte der Nierenkrankheiten, p. 53 ff.

BLADVOLDOENING DESCRIPTION:

Eerste complete editie van Lorenzo Bellini’s medische geschriften. Bellini—opgeleid in Pisa onder de formidabele kring van de generatie van Marcello Malpighi (waaronder Redi en Borelli, volgens gangbare kronieken)—behoort tot die Toscaanse traditie waarin anatomie, mechanisme en experiment beginnen samen te komen tot een moderne fysiologische verbeelding.

Onder de hoofdteksten die hier bijeen zijn gebracht bevindt zich Bellini’s jeugdige mijlpaal over de nier, de Exercitatio anatomica de structura et usu renum (eerst gepubliceerd 1662), geroemd in de canonieke medische bibliografie als een “klassieke beschrijving van de grof anatomie van de nier.” Bellini’s beslissende zet was erop te staan dat het orgaan niet primair een massieve massa is, maar eerder een enorme opeenhoping van tubuli en kanalen—een voorstelling die later anatomici letterlijk in permanentie zouden benoemen als de afvoerende buizen/tubuli van Bellini, de verzamelbuizen van de nier.

Ook aanwezig is de urologische en klinische synthese, voor het eerst uitgegeven in 1683 (De urinis et pulsibus…), waarvoor Garrison & Morton een bondige conclusie bewaren: “Bellini realiseerde de waarde van urine als hulpmiddel bij de diagnose en hield vast aan chemische analyse in pathologische omstandigheden.” Deze uitgave behoudt niet slechts Bellini’s anatomische zienswijze; ze registreert een vroege vasthoudendheid dat lichaamsvloeistoffen analytisch kunnen worden onderzocht—een houding die latere klinische chemie anticipeert.

CONDITIES:

Grotendeels gevlekt en gebrokkeld.
Binding iets gevlekt.
Voorste verbinding mislukt: bovenste kaft losgeraakt, enkel nog vastgehouden door de naalden/koordjes van het lendekastje; binnenste scharnier gescheurd met scheur/verlies bij het hoofd en blootliggende naad.

Algemeen een degelijke, aantrekkelijke werkbare kopie in aantrekkelijk hedendaags slappe perkament met een opvallend fraaie kalligrafische bandtitel.

BIJZONDERE INFORMATIE:

Deze 1708 Venetiaanse Hertz-druk wordt in de handel gewoonlijk beschreven als “2 volumes in één” (twee delen tegelijk uitgegeven), met als diagnostisch punt voor verzamelaars de aanwezigheid van de 5 kopergravures en het herhaalde houtgravure titelvignet op de titels.