European school (XIX) - Still life

Hallo,

Ik bied een oud, authentiek en zeldzaam werk aan dat een fascinerend voorbeeld is van de voortzetting van de Nederlandse traditie in het hart van het Parijs van de negentiende eeuw. In die tijd is PARIJS, dat onder leiding van graaf HAUSSMAN wordt herbouwd, het centrum van de kunstwereld. Talrijke schilders uit Noord-Europa brengen er onder andere hun beheersing van clair-obscur en hun gevoeligheid voor texturen mee.

Deze zeer realistische olieverf op doek heeft een piramidale vorm. Vruchten, ondersteund door gebladerte, steken af tegen een vrijwel monochrome donkere achtergrond. Men herkent er trosjes druiven in vele kleuren die met zorg voor transparantie en glans behandeld zijn, terwijl perziken met rood en oranje een zachte en zijdeachtige sfeer ondersteunen en geven. Ook zijn er duidelijke vijgen, met hun rondborstige vormen en purperen en groene tinten. Een half geopende granaat bevindt zich in het midden van het werk en onthult een kwart van een rode, getextureerde pulp. Een iets verhullend gebladerte op de achtergrond, waarvan sommige bladeren verwelkt lijken, geeft het werk diepte en afstand.

De Hollandse invloed is duidelijk in de verschillende technieken:
- de aanwezigheid van clair-obscur, ook wel teebërnisme genoemd voor een dramatisch effect. Door een binnenshuis kaarslicht voor te stellen, springt de donkere en diepe achtergrond naar voren, wat de volumes benadrukt. Deze techniek roept het erfgoed van de Nederlandse Gouden Eeuw (17e eeuw) op.
- de weergave van materialen. De schilder speelt met contrasten tussen de fluwelen huid van de perziken, een fijne matte laag op de zwarte druiven en het wasachtige uiterlijk van de witte druiven: de « pruine ».
- het zeer gevarieerde palet aan kleuren. Het is tegelijk sobriety en rijk, gedomineerd door aardetinten, okers en diepe groenen, onderbroken door de glans van de vruchten op de voorgrond.

In deze piramidale compositie schuilt een diepe reflectie op de tijd. Ze biedt de kijker een solide basis die orde representeert. Ze symboliseert perfectie, en roept ook de Heilige Drie-eenheid op in de religieuze kunst, die hier wordt getransponeerd naar de plant-wereld. Deze spirituele connotatie in een driehoekige vorm is een subtiele herinnering aan de goddelijke volmaaktheid. Door de overvloed aan vruchten te organiseren volgens een driehoekige structuur, legt de kunstenaar een intellectuele en spirituele orde op in een zoektocht naar stabiliteit. Deze piramidale vorm, genoemd « de geometrie van het levende », is een erfenis van de Renaissance en de barok.

In dit clair-obscur vertegenwoordigt de vruchtenpiramide ook ijdelheid. Het herinnert ons eraan dat ondanks de overvloed en rijkdom van de compositie, alles wat we zien vergankelijk is. Het contrast tussen het licht op de vruchten en de donkere achtergrond versterkt dit idee van kwetsbaarheid tegenover de tijd die verstrijkt, dankzij de volgende symbolen:
- de piramidale structuur leidt het oog naar de top en benadrukt de glans van rijpheid; het vertegenwoordigt verheffing.
- de keuze voor deze stabiele vorm om vergankelijke objecten te doen uitbeelden, creëert dramatische spanning. Het is de eigenschap van ijdelheid die zich weerspiegelt in een contrast: de vergankelijke schoonheid bevroren in een eeuwige architectuur. Het is een manier om de schoonheid van de levende wereld te vangen voordat ze verdwijnt.
- deze piramidale structuur maakt het mogelijk om chaos van de natuur te ordenen volgens wiskundige regels, volgens het getal van de Gouden Section, waardoor een opeenstapeling van vruchten wordt omgezet in een kunstwerk dat intellectueel van aard is.
- door de vruchten stap voor stap op elkaar te stapelen, creëert de kunstenaar reliëf en diepte. Zonder deze subtiele verstrengeling zou het werk te « plat » lijken. De grote Hollandse Meesters beheersten deze kunst volmaakt, daarom behoort deze onaangeschreven olieverf tot de Nederlandse School. Het is een eerbetoon aan de Nederlandse Gouden Eeuw, geïnterpreteerd in de negentiende eeuw door een Nederlandse schilder die nostalgisch was naar dat tijdperk.

Rond 1850 hadden kunstenaars als Jan VAN DAEL of leden van de familie SPAENDONCK Parijs al beïnvloed met hun bloem- en vruchtenkunst. Deze olieverf op doek maakt deel uit van die lijn specialisten die inspeelden op de vraag van de Parijse bourgeoisie naar elegante werken die rijkdom en verfijning oproepen.

Afmetingen van het houten kader: 68 cm x 59 cm
Afmetingen van het lijstwerk: 56 cm x 47 cm

Deze authentieke olieverf op doek is bijna twee eeuwen restauratie ondergaan; hij werd onlangs door een professional opnieuw op marouflage gebracht. Hij blijft presentabel in een mooie staat met normale ouderdomsslijtage die zijn tijd verraadt, wat ook « het charmant oude » met zich meebrengt. Hij werd onlangs schoon gemaakt en daarna werd er een glanzende UV-bestendige vernis van het merk Winsor & Newton aangebracht. Het schilderij wordt gepresenteerd in een Louis XV/Napoleon III stijllijst, fijn gesneden en rijk versierd met plantaardige motieven die typerend zijn voor de eclectische smaak van het midden van de negentiende eeuw. Hij bevat motieven van schelpen, krullen op de hoeken, en volutes in een reliëfdecor. Deze gesculpteerde lijst is volledig gerestaureerd en wordt als nieuw beschouwd. Een patineervergulde ouder wordende gouden tint, naast een pale-gouden verf voor de vensterinhoud, zijn toegevoegd om een subtiel contrast te geven en de waardevolle uitstraling van het geheel te benadrukken. Het frame is het oorspronkelijke.

De foto’s zonder retouche zijn descriptief.

Deze gerestaureerde olieverf op doek die ik « m-figue mi-raisin » noem, is klaar om opgehangen te worden. Ze blijft een getuigenis van een grote Nederlandse kunstenaar die Parijs aandeed, een stad in volle expansie en modernisering. Van 1789 tot het begin van de 20e eeuw telde de hoofdstad, die uitgroeide tot een ware artistieke broedplaats, niet minder dan 1.800 Nederlandse schilders-vervoerders waarvan uiteraard Vincent VAN GOGH, maar ook Johan JONGKIND, Gérard VAN SPAENDONCK, Jacob MARIS, George BREITNER, Kees VAN DONGEN, Pietr MONDRIAN, Théodore LINSYER, enz. Deze grote talenten die als « Parijzeners bij monde » waren, hebben aanzienlijk bijgedragen aan de uitstraling van hun cultuur en technieken over de hele wereld.