LEMERY, Nicolas. - Pharmacopée universelle - 1697

LEMERY, Nicolas.
Pharmacopée universelle. Bevat alle farmaceutische samenstellingen die in de geneeskunde in gebruik zijn, zowel in Frankrijk als door heel Europa; hun eigenschappen, doseringen, de eenvoudigste en beste wijze van werken.

Paris: Laurent D'Houry, 1697.

Groot quarto; [xv], 1050 pagina’s, [36 pagina’s tabel]; fraai geëtst portret van Lemery als frontispice;

Goede hedendaagse gemarmerde kalfsrug band, rug met opstaande banden en gouden decoratie. Ex libris Menusson (aangebracht “8# bij de verkoop van mr. Guillon op 6 maart 1738”).

Nicolas Lémery’s Pharmacopée universelle (Paris: Laurent d’Houry, 1697) is een van de meest invloedrijke farmacologische referentiewerken uit de late zeventiende eeuw. Lémery, een Franse scheikundige en arts, stond bekend om zijn poging chemie en geneeskunde te systematiseren in een tijd waarin farmaceutische kennis nog sterk verbonden was met traditionele Galenistische theorie, alchemie en empirisme. In dit werk trachtte hij een uitgebreid en praktisch handboek samen te stellen van medicinale bereidingen die in heel Frankrijk en Europa werden gebruikt. In tegenstelling tot eerdere farmacopoëen die vaak op obscure theoretische verklaringen steunden, legde Lémery de nadruk op helderheid, reproduceerbaarheid en praktische instructie, waardoor de opkomende experimentele wetenschap in het medische veld werd weerspiegeld.

De Pharmacopée universelle bevat gedetailleerde beschrijvingen van farmaceutische samenstellingen die in de hedendaagse medische praktijk werden gebruikt, inclusief hun ingrediënten, bereidingswijzen, doseringen en therapeutische toepassingen. Lémery ordende het materiaal op een systematische manier, zodat het toegankelijk was voor apothekers, artsen en chirurgen. Hij beschreef zowel eenvoudige remedies als complexere samengestelde geneesmiddelen, vaak met uitleg over de chemische processen die bij hun bereiding betrokken waren. Zijn aanpak weerspiegelde zijn achtergrond in de chemie, met name zijn interesse in minerale bereidingen en chemische reacties, wat hielp de kloof tussen traditionele kruidengeneeskunde en opkomende chemische farmacie te overbruggen.

“Lemery’s belangrijkste bijdrage aan de farmacie waren zijn twee aanvullende werken, de Universale Pharmacopoe en het Verhandeling over eenvoudige geneesmiddelen. Dit zijn alfabetisch gerangschikte lijsten van samengestelde en eenvoudige middelen respectievelijk, met informatie over de oorsprong, eigenschappen, doseringen en de therapeutische werking van de verschillende medicamenten. Ze vormen een uitgebreide woordenboek van geneesmiddelen” (DSB).

Zijn Pharmacopée universelle (1697) werd een groot succes en vele edities volgden. De eerste editie hier is zeer zeldzaam aangezien deze de eerste was die in beperkte aantallen werd gedrukt. Thomas Thomson schreef over hem dat hij “de eerste Fransman was die chemie volledig ontdaan heeft van mystiek en het aan de wereld presenteerde in al haar oorspronkelijke eenvoud”.

Enkele referenties:

Garrison, Fielding H. An Introduction to the History of Medicine. Philadelphia: W.B. Saunders Company, 1929. (Bespreekt Lemery’s rol in de ontwikkeling van chemische geneeskunde en refereert aan zijn farmacologische geschriften.)

Sonnedecker, Glenn. Kremers and Urdang’s History of Pharmacy. 4e druk. Philadelphia: Lippincott, 1976. (Bevat Lemery als een sleutelpersoon in de overgang van alchemistische naar chemische farmacie, met vermelding van zijn farmacopoe.)

Debus, Allen G. The French Paracelsians: The Chemical Challenge to Medical and Scientific Tradition in Early Modern France. Cambridge: Cambridge University Press, 1991. (Plaatst Lemery binnen de chemische medische traditie en vermeldt zijn farmaceutische bijdragen.)

Brockliss, Laurence W. B., en Colin Jones. The Medical World of Early Modern France. Oxford: Oxford University Press, 1997. (Biedt contextuele bespreking van de Franse medische praktijk en verwijst naar belangrijke farmacopoeën inclusief werk van Lemery.)

Een fraaie kopie van deze zeer zeldzame eerste editie van een van de belangrijkste werken over apotheek, vaak herdrukt in de 18e eeuw.