Delandine de Saint-Esprit - Le Moniteur des Dates - 1843

« De Kalender van Datums, van 5200 v.Chr. tot 1845 n.Chr. » door Jérôme Delandine de Saint-Esprit (1787-1855)

De Kalender van Datums is een universele chronologie die een uitzonderlijke tijdspanne bestrijkt: van 5200 v.Chr. tot 1845 n.Chr., dus meer dan zeven millennia menselijke geschiedenis, samengebracht in 544 pagina’s van een compact in-12-formaat. De ambitie is dubbel: de welingelichte lezer een instrument van snelle en betrouwbare consultatie te bieden — een werkelijk chronologisch geheugensteuntje —, en tegelijkertijd een samenhangende en gerichte visie op de universele geschiedenis op te bouwen, met de focus op Frankrijk en de christelijke beschaving.

De uitgebreide ondertitel van het werk onthult de buitengewone thematische reikwijdte van het bedrijf. De auteur laat achtereenvolgens vermelden: de geschiedenis van Frankrijk door datums, het prisma van de naties, de martelaren van de Galliërs, de grote rijken van de Oosterse Oudheid — Assyrië, Perzië, Egypte, China, Scythen —, de oude kolonisaties en de nieuwe verkenningen, Klein-Azië, Rome en Carthago, Europa in de Moderne Tijd, Frankrijk in de contemporaine tijd en de levende feesten en glorieën.

Dit chronologische raamwerk wordt vergezeld door een synchronische dimensie — genoemd Synchron — die, in vergelijking met de kolom van datums, de grote opeenvolgingen van de nationale geschiedenis opsomt: het tijdperk van Gallië, de heldhaftige daden, het christendom onder de tent, de invasieoorlogen, de samenzweringen, de sociale Renaissance, de Revolutie, de Terreur, het Directoire en het Consulaat, het Empire, de Restauratie, en de electieve koninklijke macht. Daaraan toevoegen zich Fasen — overzichtstabellen van de grote functies en titels van de Franse monarchie sinds de oorsprong tot de hedendaagse tijd: het Vaticaan en de Concilies, de dynastieën, de diadeem der koninnen, de grote aalmoezinnen, de grote referendarissen, de grote amiralen, de grote sénéchaals, de grote konnetables, de grote kamerheren, de grote jagers, de grote schildknapen, de marechaals van Frankrijk, de zeelieden, de ontdekkingen en de uitvindingen.

De aanwezigheid van een decoratief ijzerwerk gehamerd op de bovenschijf van de band — dat een vrouw toont die honingbijen verzorgt met het motto « Als ooit het werk je moed ontneemt, denk dan aan de zoetheid van haar vruchten » — is kenmerkend voor een praktijk die gangbaar was onder de Juli-maatschappij en het Tweede Keizerrijk. De apiscène — een vrouw bij de raten — is een moralisatieve iconografie die in de 19e eeuw wijd verbreid was, verbonden met meerdere gelijktijdige waarden: het geduldige en methodische werk, de uitgestelde beloning van inspanning, de zoetheid verkregen door volharding, en een zekere idealisatie van het landelijke en huishoudelijke vrouwelijke leven. De bij is bovendien een symbool dat Napoleontische keizerlijke invloed uitstraalt in de Franse imagologie van het eerste halve van de eeuw. De devies die het ijzer begeleidt — denk aan de zoetheid van haar vruchten — is een parafrase van de klassieke Latijnse spreuk dulcia laborum, de zoetheid van de vruchten van arbeid, een terugkerend thema in de school- en morele literatuur van die tijd.

Parijs, Hermann Frères, rue de Tournon, 1843 — 1 vol. in-12, 544 pagina’s, volledig groene basaanse band, naadloze rug met gouden titel. Band aangetast, gedeeltelijke verkleuring van het eerste schutblad, stofschade aan het grotendeels losgetrokken achterplat, wanten beschadigd, hoeken afgesleten, driehoek van leer ontbreekt in de linkeronderhoek van het achterplat (zie foto). Rookvlekken verspreid.